Cuộc đàm phán thương mại kéo dài giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đang bước vào giai đoạn then chốt, khi hai bên chạy đua để hoàn tất một thỏa thuận thuế quan song phương trước khi loạt kết quả điều tra thương mại quan trọng được công bố vào tháng 11 tới. Đối với hàng trăm ngàn gia đình người Việt tại Mỹ vẫn còn liên hệ làm ăn, kinh doanh hoặc gửi tiền về quê hương, đây là diễn biến đáng theo dõi vì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa, hoạt động xuất nhập khẩu và cả sinh kế của người thân ở Việt Nam.
Tại Washington, Phó Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Văn Thắng vừa có buổi làm việc với Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) Jamieson Greer, tái khẳng định thiện chí của Hà Nội trong việc đàm phán “cởi mở và mang tính xây dựng”. Cuộc gặp nằm trong nỗ lực thúc đẩy khuôn khổ thỏa thuận thuế quan đối ứng mà hai nước đã thảo luận từ tháng 10 năm ngoái, đồng thời tìm cách gia tăng đầu tư của Mỹ vào Việt Nam.
Ông Thắng cho biết Việt Nam cam kết xử lý nghiêm các mối lo ngại của phía Mỹ về gian lận thương mại và tình trạng hàng hóa “đi vòng” — tức hàng Trung Quốc được trung chuyển qua Việt Nam để né thuế trước khi vào thị trường Mỹ. Đây chính là điểm nóng lớn nhất trong quan hệ thương mại song phương suốt nhiều tháng qua.
Theo số liệu được công bố, trong nửa đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận mức thặng dư thương mại với Hoa Kỳ lên tới 114 tỷ USD — con số lớn nhất trong số các đối tác thương mại của Mỹ, thậm chí vượt qua cả Trung Quốc, Mexico và Đài Loan trong một số lĩnh vực. Cùng lúc đó, nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam cũng tăng mạnh, khi các nhà sản xuất đẩy mạnh gia công hàng điện tử để xuất sang Mỹ.
Chính vì con số thâm hụt khổng lồ này mà giới chức Mỹ hồi tháng Tư đã xếp Việt Nam vào diện “quốc gia ưu tiên” cần theo dõi, với cáo buộc chưa xử lý triệt để nạn vi phạm bản quyền trực tuyến, hàng giả và kiểm soát biên giới lỏng lẻo. Kết quả điều tra chính thức dự kiến công bố vào tháng 11, và giới quan sát lo ngại điều này có thể dẫn đến việc áp thêm thuế quan mới đối với hàng hóa Việt Nam.
Dù vậy, không khí đàm phán không hoàn toàn u ám. Bên cạnh bàn chuyện thuế quan, ông Nguyễn Văn Thắng cũng đã gặp gỡ đại diện của nhiều tập đoàn lớn của Mỹ như Qualcomm, Visa, Axon và Caterpillar để kêu gọi đầu tư nhiều hơn vào các lĩnh vực đang phát triển của Việt Nam. Đại diện Phòng Thương mại Hoa Kỳ (US Chamber of Commerce) cũng ghi nhận những bước cải cách của Việt Nam trong Luật Hải quan liên quan đến bảo vệ sở hữu trí tuệ là tín hiệu tích cực.
Theo Phó Thủ tướng Thắng, tổng kim ngạch thương mại hai chiều Việt-Mỹ đã đạt 170 tỷ USD trong năm 2025, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn thứ năm của Hoa Kỳ. Việt Nam cũng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, và xem đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là động lực không thể thiếu để đạt được mục tiêu này.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ, diễn biến đàm phán thương mại này không chỉ là chuyện của các nhà hoạch định chính sách ở Washington hay Hà Nội. Nhiều gia đình gốc Việt có cơ sở kinh doanh nhập khẩu hàng hóa, thực phẩm hoặc làm việc trong các ngành sản xuất liên quan đến chuỗi cung ứng Việt-Mỹ sẽ cảm nhận trực tiếp tác động nếu mức thuế quan mới được áp dụng vào cuối năm. Giá cả hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam — từ tôm, đồ nội thất đến hàng may mặc — cũng có thể biến động tùy theo kết quả cuối cùng của cuộc đàm phán.
Người Việt tại Mỹ, đặc biệt tại các khu vực có đông cộng đồng doanh nghiệp gắn liền với thương mại xuyên Thái Bình Dương như Little Saigon (California), Houston (Texas) hay vùng Vịnh San Francisco, được khuyến khích theo dõi sát diễn biến này trong những tuần tới, khi kết quả điều tra thương mại của Mỹ dự kiến công bố vào tháng 11 có thể là bước ngoặt quyết định cho quan hệ kinh tế song phương trong nhiều năm tới.