Một thẩm phán liên bang tại San Jose vừa quyết định chưa ra phán quyết cuối cùng về việc có chặn đứng vĩnh viễn dự án cơ sở giam giữ của Cơ Quan Di Trú và Hải Quan Hoa Kỳ (ICE) gần Gilroy hay không, khiến hàng trăm cư dân gốc Việt và các sắc dân khác ở Nam Hạt Santa Clara tiếp tục nín thở chờ đợi thêm một tuần nữa.
Trong phiên điều trần chiều thứ Ba, 8 Tháng Chín, tại Tòa Án Liên Bang Khu Vực Bắc California ở trung tâm San Jose, Thẩm Phán Eumi Lee cho biết bà cần thêm thời gian để xem xét các lập luận trước khi đưa ra quyết định về yêu cầu cấm tạm thời (preliminary injunction) đối với dự án. Bà dự kiến sẽ có hành động tiếp theo vào thứ Ba tuần sau, có thể là một phán quyết chính thức, hoặc hướng dẫn cụ thể để hai bên tiếp tục thương lượng về cách thức tạm ngừng xây dựng sẽ được thực hiện ra sao.
Đây là phiên tòa đầu tiên trong vụ kiện gây chú ý do Chưởng Lý California Rob Bonta và Quận Santa Clara đứng đơn kiện chính phủ liên bang, nhằm ngăn chặn kế hoạch biến một khu đất nông nghiệp rộng 25 mẫu Anh trên đường Holsclaw, ngay phía Đông Gilroy, thành cơ sở giam giữ di dân. Trước đó, hôm thứ Sáu tuần trước, Thẩm Phán Lee đã đưa ra phán quyết sơ bộ cho thấy bà nghiêng về việc chấp thuận yêu cầu cấm tạm thời của bên nguyên đơn, nhưng quyết định hôm thứ Ba vẫn để ngỏ vấn đề chưa được giải quyết dứt điểm. Theo thỏa thuận, các luật sư liên bang đồng ý duy trì lệnh tạm ngừng thi công hiện có tại khu đất cho đến thứ Ba tuần sau.
Bên ngoài tòa án, hàng chục người biểu tình từ khắp Nam Vùng Vịnh và Quận Monterey đã tập trung trước giờ khai mạc phiên điều trần để phản đối dự án. Giám Sát Viên Địa Hạt 1 của Quận Santa Clara, bà Sylvia Arenas, người đại diện cho khu vực Nam Hạt nơi cơ sở được đề nghị xây dựng, khẳng định: “Tiếng nói của chúng ta có giá trị. Sự phản kháng của chúng ta có giá trị, và chúng ta sẽ không dừng lại cho đến khi dự án này bị chặn đứng.” Luật Sư Trưởng Quận Santa Clara, ông Tony LoPresti, cũng cho biết những gì diễn ra tại phiên tòa “rất đáng khích lệ,” phản ánh nhận định của tòa rằng chính phủ liên bang đã vi phạm luật khi cố gắng xúc tiến dự án trong bí mật mà không thực hiện các bước pháp lý bắt buộc.
Theo hồ sơ vụ kiện được nộp hồi Tháng Sáu, chính quyền địa phương cáo buộc chính phủ liên bang không tiến hành đánh giá tác động môi trường cũng như không tham vấn giới chức tiểu bang và địa phương theo quy định của Đạo Luật Chính Sách Môi Trường Quốc Gia và Đạo Luật Thủ Tục Hành Chính. Đơn kiện cũng cho rằng dự án vi phạm quy định phân vùng vốn chỉ dành riêng cho mục đích nông nghiệp tại khu đất này. Phía luật sư liên bang phản bác rằng cơ sở giam giữ sẽ có quy mô nhỏ hơn nhiều so với những gì đơn kiện mô tả, chỉ đủ sức chứa khoảng 10 người tạm thời trong lúc chờ thủ tục di trú, đồng thời cho rằng dự án nên được miễn trừ khỏi việc đánh giá môi trường vì khu đất đã có sẵn một tòa văn phòng từ trước.
Vụ việc thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng người Việt tại San Jose và Little Saigon, nơi có đông đảo cư dân gốc Việt sinh sống tại Quận Santa Clara, giữa lúc các chiến dịch trục xuất di dân quy mô lớn của chính quyền liên bang tiếp tục gây lo ngại khắp vùng Vịnh. Trước đó, 27 học khu tại Quận Santa Clara đã đồng loạt lên tiếng phản đối dự án, còn Thống Đốc Gavin Newsom cũng đang cân nhắc ký ban hành một loạt dự luật nhằm kiềm chế hoạt động của ICE tại California trước hạn chót 30 Tháng Chín. Nếu bên nguyên đơn thắng kiện, lệnh cấm xây dựng có thể được duy trì cho đến khi vụ kiện chính được giải quyết dứt điểm, một quá trình theo giới chuyên gia pháp lý có thể kéo dài nhiều năm.