Ngày 23-24 tháng 6 năm 2026, Tòa Phúc Thẩm DC (D.C. Circuit) đã ra phán quyết 2-1, cho phép chính quyền Trump tiếp tục thực hiện chương trình “trục xuất nhanh” (expedited removal) mở rộng ra toàn lãnh thổ Hoa Kỳ — một quyết định có thể tác động trực tiếp đến hàng ngàn người Việt chưa có giấy tờ hợp pháp đang sinh sống tại Mỹ.
“Trục Xuất Nhanh” Là Gì?
“Trục xuất nhanh” (expedited removal) là quy trình cho phép cơ quan ICE trục xuất người nhập cư bất hợp pháp mà không cần họ được xét xử trước một thẩm phán di trú. Trước đây, biện pháp này chỉ được áp dụng với những người bị bắt ở gần biên giới hoặc mới vào Mỹ bằng đường biển.
Tháng 1 năm 2026, Tổng thống Trump đã ký lệnh mở rộng “trục xuất nhanh” ra toàn quốc — tức là bất kỳ người nhập cư không giấy tờ nào, dù đang sống ở California, Texas hay bất kỳ tiểu bang nào, cũng có thể bị ICE bắt và trục xuất trong vòng vài ngày mà không cần qua tòa án di trú.
Phán Quyết Mới Nhất
Một thẩm phán liên bang do Tổng thống Biden bổ nhiệm đã chặn lệnh này vào tháng 8 năm 2025, cho rằng chính quyền chưa bảo đảm đủ thủ tục để tránh trục xuất nhầm người. Tuy nhiên, ngày 23 tháng 6 vừa qua, Tòa Phúc Thẩm DC — với 2 trong 3 thẩm phán do ông Trump bổ nhiệm — đã lật ngược quyết định này với tỉ lệ 2-1.
Tòa lập luận rằng người nhập cư không giấy tờ đã được thông báo về quy trình và có cơ hội phản hồi, do đó không vi phạm quyền của họ theo hiến pháp.
Người Việt Chưa Có Giấy Tờ Cần Biết Gì?
Điểm quan trọng nhất mà người Việt cần hiểu rõ: nếu bạn đã sống liên tục tại Mỹ hơn 2 năm, bạn KHÔNG thuộc diện “trục xuất nhanh” — nhưng đây là quyền bạn phải TỰ tuyên bố khi bị ICE bắt. Theo phán quyết mới, ICE KHÔNG có nghĩa vụ thông báo điều này cho bạn.
Các luật sư di trú khuyến cáo: nếu bị ICE hỏi thăm, cần ngay lập tức nói rõ “Tôi đã sống liên tục tại Hoa Kỳ hơn 2 năm” và yêu cầu được gặp luật sư trước khi ký bất kỳ giấy tờ nào.
Con Số Đáng Lo Ngại
Từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2025, chính quyền Trump đã trục xuất 676 người gốc Việt — nhiều hơn bất kỳ năm nào trước đó trong lịch sử. Hiện còn khoảng 15.000 người gốc Đông Nam Á (trong đó có nhiều người gốc Việt) đang sống tại Mỹ với lệnh trục xuất đã có hiệu lực nhưng chưa thi hành.
Với phán quyết mới này, tốc độ trục xuất dự kiến sẽ tăng đáng kể trong những tháng tới khi ICE không còn bị ràng buộc bởi lệnh chặn của tòa cấp dưới.
Cần Làm Gì Ngay Bây Giờ?
Nếu bạn hoặc người thân đang ở trong tình trạng giấy tờ không rõ ràng hoặc có lệnh trục xuất, hãy liên hệ ngay với các tổ chức hỗ trợ pháp lý như Asian Law Caucus, Bet Tzedek, hoặc các văn phòng luật sư di trú tại địa phương để được tư vấn. Đừng chờ đến khi ICE gõ cửa mới tìm đến luật sư.
Đạo luật Bảo Vệ Người Tị Nạn Đông Nam Á (Southeast Asian Deportation Relief Act — SEADRA) đã được tái đề xuất trong Quốc Hội nhằm bảo vệ cộng đồng này, nhưng triển vọng thông qua trong bối cảnh Quốc Hội hiện tại vẫn còn rất mờ nhạt.
Nguồn: PBS NewsHour, NPR, CNN (tháng 6/2026)