Một đoạn video đang được cộng đồng người Việt khắp nước Mỹ chia sẻ rộng rãi ghi lại khoảnh khắc được xem là “lịch sử” tại Ủy Ban Quân Vụ Hạ Viện Hoa Kỳ: lần đầu tiên một dân biểu gốc Việt — ông Derek Trần (Dân Chủ, Địa Hạt 45, California) — trực tiếp chất vấn một viên chức gốc Việt khác đang giữ chức vụ cao nhất trong quân đội Mỹ, ông Hùng Cao, quyền Bộ Trưởng Hải Quân.
Trong phiên điều trần, Dân Biểu Derek Trần đã mở đầu bằng lời chúc mừng ông Hùng Cao, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa biểu tượng của cuộc đối thoại: “Hôm nay là một ngày lịch sử. Lần đầu tiên, một viên chức quốc phòng gốc Việt đứng trước một Dân Biểu gốc Việt. Khoảnh khắc này thuộc về cha mẹ chúng ta và mọi linh hồn đã đánh đổi tất cả để có được tự do.” Ông Trần, con của những người tị nạn Việt Nam, cho biết ông và ông Hùng Cao cùng mang trên vai trách nhiệm của cả một cộng đồng hải ngoại chưa từng quên nỗi đau bị áp bức.
Điểm nhấn của cuộc chất vấn là lời kêu gọi trực tiếp: Dân Biểu Trần đề nghị quyền Bộ Trưởng Hùng Cao cùng lên tiếng yêu cầu chính quyền Cộng Sản Việt Nam trả tự do cho các tù nhân lương tâm. Đáp lại, ông Hùng Cao xúc động chia sẻ: “Tôi mang ơn đất nước này tất cả, tôi đã đổ máu vì đất nước này và sẽ chết vì những gì đất nước đã cho tôi. Nhiều người thân trong gia đình tôi từng bị giam giữ oan uổng, và chúng ta phải luôn đứng lên chống lại sự áp bức.” Ông cam kết sẽ cùng sát cánh trong cuộc đấu tranh này.
Cần lưu ý, đây là một góc nhìn khác với bản tin trước đó trên Người Việt News về việc Dân Biểu Derek Trần kêu gọi trả tự do cho nhà báo Lê Hữu Minh Tuấn. Nếu bản tin trước tập trung vào một trường hợp tù nhân lương tâm cụ thể, thì sự kiện lần này là cuộc đối thoại trực diện, mang tính biểu tượng giữa hai viên chức gốc Việt cao cấp nhất trong chính quyền liên bang — một dân cử và một lãnh đạo quân đội — về toàn bộ vấn đề nhân quyền tại Việt Nam, đồng thời đề cập đến vai trò của Hải Quân Mỹ trong việc duy trì ổn định khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương trước sự bành trướng của Trung Quốc.
Ông Derek Trần, đại diện cho khu vực có cộng đồng người Việt đông nhất ngoài Việt Nam, từ lâu đã là tiếng nói mạnh mẽ cho nhân quyền. Ông là đồng bảo trợ Đạo Luật Nhân Quyền Việt Nam (Vietnam Human Rights Act – H.R. 3122) và từng đề xuất nghị quyết đánh dấu 30 Tháng Tư là ngày tưởng niệm Tháng Tư Đen. Trong khi đó, ông Hùng Cao là viên chức gốc Việt giữ chức vụ cao nhất trong quân đội Hoa Kỳ từ trước đến nay.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ, đặc biệt là thế hệ 30–65 tuổi từng trải qua hoặc lớn lên với ký ức về biến cố 1975, đoạn đối thoại ngắn ngủi nhưng đầy cảm xúc này đã chạm đến câu chuyện chung của cả một dân tộc di dân: từ mất mát đến việc vươn lên nắm giữ những vị trí quan trọng nhất trong chính quyền nước Mỹ, mà không quên trách nhiệm với quê hương nguồn cội.
Quý vị có thể xem lại toàn bộ đoạn chất vấn qua video được đính kèm, và chia sẻ cảm nghĩ của mình về khoảnh khắc lịch sử này.