Chỉ vừa hai tuần sau khi Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ bác bỏ sắc lệnh của Tổng Thống Trump nhằm xóa bỏ quyền công dân theo nơi sinh, một Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa đã nhanh chóng tìm cách hồi sinh cuộc chiến này bằng một con đường khác: sửa đổi luật liên bang.
Thượng Nghị Sĩ Jim Banks (Cộng Hòa, Indiana) vừa giới thiệu “Đạo Luật Quốc Tịch 2026,” tuyên bố nước Mỹ đang “bị xâm chiếm bởi di dân bất hợp pháp” và kêu gọi cấm quyền công dân tự động cho con của người nhập cư không giấy tờ cũng như những trường hợp “du lịch sinh con” (birth tourism). Đây là diễn biến mới nhất trong cuộc tranh cãi kéo dài nhiều năm về Tu Chính Án Thứ 14 của Hiến Pháp Hoa Kỳ.
Trước đó, vào đầu Tháng Bảy, năm vị thẩm phán Tối Cao Pháp Viện đã tuyên sắc lệnh của ông Trump về việc cấm quyền công dân theo nơi sinh là vi hiến. Đáng chú ý, Thẩm Phán Brett Kavanaugh — người đứng về phía đa số — lại đưa ra một lý do khác: ông cho rằng quyền công dân theo nơi sinh được bảo vệ bởi luật liên bang, chứ không hẳn là do hiến pháp quy định. Chính ý kiến riêng này của ông Kavanaugh đang được phía Cộng Hòa xem là “khe hở” để thử sửa đổi luật.
Nhưng theo Giáo Sư Bill Hing, chuyên gia luật di trú tại Đại Học San Francisco, con đường này gần như bất khả thi. “Tối Cao Pháp Viện đã giải quyết vấn đề này hai tuần trước rồi,” ông Hing nói. “Nhưng nếu vì lý do nào đó phía Cộng Hòa vẫn thông qua được và ông Trump ký thành luật, thì tòa án đầu tiên xét đến sẽ tuyên nó vi hiến ngay. Tôi không quan tâm đó là thẩm phán nào.”
Theo ông Hing, cách duy nhất để thật sự xóa bỏ quyền công dân theo nơi sinh là sửa đổi Tu Chính Án Thứ 14 — một tiến trình vô cùng gian nan, cần hai phần ba số phiếu thuận tại cả Hạ Viện và Thượng Viện, sau đó phải được ba phần tư trong số 50 tiểu bang (tức 38 tiểu bang) phê chuẩn. Để so sánh, tu chính án gần nhất được thông qua — Tu Chính Án Thứ 27 về lương bổng của Quốc Hội — đã mất đến 202 năm mới được phê chuẩn đầy đủ.
Với cộng đồng người Việt tại Mỹ, đặc biệt là những gia đình có con sinh ra trên đất Mỹ hoặc đang trong quá trình xin thẻ xanh, bảo lãnh thân nhân, đây là một chủ đề khiến nhiều người lo lắng dù về mặt pháp lý khả năng thay đổi thực sự là rất thấp. Giới quan sát cho rằng đây nhiều khả năng là một động thái chính trị nhằm ghi điểm trước mùa bầu cử, hơn là một nỗ lực lập pháp có cơ hội thành công.
Nguoivietnews.net sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật đến quý vị những diễn biến mới nhất liên quan đến quyền công dân và chính sách nhập cư ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ.