Thật thú vị khi tìm hiểu về hai nghệ sĩ Việt Nam nổi bật cùng mang tên Thu Hà, nhưng lại có sự nghiệp khác nhau và đáng ngưỡng mộ. Một người được tôn vinh là “lá ngọc cành vàng” của điện ảnh Việt Nam, trong khi người kia là “nữ tướng” trong lĩnh vực múa và nghệ thuật quân đội.
Đầu tiên là Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Thu Hà, tên khai sinh là Đỗng Thu Hà, sinh năm 1969 tại Tuyên Quang. Hành trình nghệ thuật của bà bắt đầu từ năm 16 tuổi khi bà gia nhập đoàn nghệ thuật Quân khu 2. Bà từng chia sẻ rằng quyết định theo nghiệp diễn xuất của mình xuất phát từ mong muốn giúp đỡ gia đình, bà cảm thấy mình cần phải hoàn thành tốt công việc. Một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của bà là khi bà chuyển đến Hà Nội để học và làm việc chuyên nghiệp. Năm 1989, bà ra mắt điện ảnh với vai diễn đầu tiên trong “Đêm hội Long Trì” và nhanh chóng gây ấn tượng với nhan sắc thanh tao, quý phái. Thu Hà thường thể hiện những nhân vật đài các, dịu dàng và nữ tính nhờ vào vẻ đẹp được ví như “chuẩn vàng”. Vai diễn Công chúa Quỳnh Hoa mang về cho bà nhiều tiếng vang, theo sau sau đó là vai diễn Ngà trong “Lá ngọc cành vàng”, giúp bà giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 9 và khẳng định biệt danh nổi tiếng của mình. Khi nhớ về biệt danh này, bà thú nhận cảm thấy hơi ngượng ngùng nhưng nhận ra đó là sự yêu mến từ khán giả, nhấn mạnh rằng một diễn viên thực thụ cần thể hiện vẻ đẹp nội tâm, không chỉ vẻ ngoài. Trong suốt thập niên 1990, bà xuất hiện dày đặc trong các phim như “Sau những giấc mơ hồng” và “Hoa quỳnh nở muộn”, đồng thời đoạt giải Nữ diễn viên chính xuất sắc năm 1992 với vai diễn trong “Canh bạc”. Khi thời kỳ phim thương mại suy tàn, Thu Hà chuyển sang Nhà hát Kịch Hà Nội, biểu diễn trong các vở kịch kinh điển cùng các nghệ sĩ tầm cỡ như NSND Hoàng Dũng và NSND Hoàng Cúc. Bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) năm 2001 và Nghệ sĩ Nhân dân năm 2019. Trên truyền hình, bà tiếp tục gây ấn tượng trong các bộ phim như “Đường đời”, “Hướng dương ngược nắng”, và “Trạm cứu hộ trái tim”. Dù đã gần 60 tuổi, NSND Thu Hà vẫn duy trì vẻ đẹp trẻ trung cùng sự nghiệp nghệ thuật sôi nổi. Bà sống kín tiếng bên cạnh chồng và hai con trai, cho rằng vẻ đẹp không tuổi của mình là kết quả của việc sống chân thật, buông bỏ lo âu, tìm kiếm cân bằng và đối mặt với thử thách một cách bình thản.
Nghệ sĩ Nhân dân thứ hai, Nguyễn Thị Thu Hà, là nhà biên đạo múa nổi tiếng. Sinh năm 1972 tại Hà Nội, bà bắt đầu như một vũ công tại Đoàn nghệ thuật Quân khu IV. Tiếp nối kinh nghiệm sân khấu, bà theo học biên đạo và tốt nghiệp loại giỏi tại Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội năm 2001. NSND Nguyễn Thị Thu Hà đã cống hiến hết mình cho ngôi trường này. Đồng nghiệp thường gọi bà là “nữ tướng sân cỏ” do sự tham gia sâu rộng trong việc đạo diễn và giám sát các lễ hội và sự kiện lớn khắp cả nước, bao gồm SEA Games lần thứ 22, Para Games, và nhiều lễ hội du lịch tỉnh, các sự kiện kỷ niệm quan trọng. Năm 2016, bà được trao tặng danh hiệu NSND khi 42 tuổi. Một năm sau, bà được thăng hàm Đại tá và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. Bà cũng nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2022 với bốn tác phẩm xuất sắc: “Huyền thoại đẻ đất đẻ nước”, “Người mẹ Vân Kiều”, “Tiểu đội xe không kính”, và “Huyền thoại một dòng sông”. Hiện tại, NSND Thu Hà là Giám đốc Nhà hát thực nghiệm của trường đại học, dẫn dắt đơn vị trong các hoạt động biểu diễn nghệ thuật và sản xuất. Là một nghệ sĩ – chiến sĩ, bà cũng giảng dạy tại các cơ sở giáo dục danh tiếng, bao gồm Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, Học viện Múa Việt Nam và Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội. Những đóng góp lớn của bà bao gồm tham gia các sự kiện quốc gia và quân đội, như các cuộc diễu binh kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, và 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Ngày Quốc khánh. NSND Thu Hà giữ đời sống cá nhân kín đáo, tập trung vào lĩnh vực chuyên môn và sự tận tụy không ngừng dành cho nghệ thuật múa Việt Nam.