Công ty GKN Aerospace, chủ sở hữu bồn chứa hóa chất từng gây náo loạn cả khu Little Saigon hồi tháng 5 năm nay, vừa loan báo sẽ mở cửa trở lại nhà máy tại Garden Grove vào ngày 28 tháng 9 tới, đồng thời tung ra chương trình bồi thường trị giá 100 triệu đô la cho cư dân và cơ sở thương mại bị ảnh hưởng.
Còn nhớ hồi cuối tháng 5, một bồn chứa hóa chất tại nhà máy GKN quá nhiệt, có nguy cơ phát nổ hoặc rò rỉ, buộc nhà chức trách phải ra lệnh sơ tán khẩn cấp hơn 50.000 người sống quanh khu vực, trong đó có rất đông gia đình gốc Việt ở Garden Grove và một phần Westminster thuộc trung tâm Little Saigon. Nhiều tiểu thương phải đóng cửa tiệm nhiều ngày liền, mất doanh thu trong khi vẫn phải trả tiền thuê mặt bằng.
Theo thông cáo báo chí phát đi hôm thứ Hai, GKN Aerospace cho biết chương trình bồi thường sẽ chính thức khởi động vào mùa thu năm nay, hoàn trả các khoản chi phí như tiền ăn, tiền khách sạn, chi phí di chuyển và cả tiền lương bị mất trong những ngày phải sơ tán. Công ty khẳng định đã đầu tư đáng kể vào việc nâng cấp an toàn tại nhà máy và cho rằng cơ sở này “đóng vai trò quan trọng đối với ngành công nghiệp hàng không vũ trụ Hoa Kỳ.”
Phía thành phố Garden Grove xác nhận ngày 28 tháng 9 là mốc thời gian do GKN tự đặt ra, không phải do thành phố quy định. Thị trưởng Stephanie Klopfenstein nói hội đồng thành phố đã liên tục gây sức ép buộc GKN phải chịu trách nhiệm về thiệt hại tài chính gây ra cho cộng đồng. Nghị viên Joe DoVinh, người từng gọi khoản bồi thường ban đầu 3-4 triệu đô la là “một sự sỉ nhục,” cho biết ông hài lòng khi thấy con số cuối cùng lên tới 100 triệu đô la, dù nhấn mạnh đây “không phải là giải pháp trọn vẹn cho tất cả.” Ông DoVinh cũng nói sẽ không phản đối việc GKN hoạt động trở lại, miễn là công ty thay mới toàn bộ bồn chứa và tuân thủ đầy đủ quy định an toàn.
Không chỉ Little Saigon, khu vực phía tây thành phố Anaheim cũng chịu ảnh hưởng nặng nề với hơn 6.000 cư dân phải sơ tán và khoảng 150 cơ sở kinh doanh nhỏ bị gián đoạn. Phát ngôn viên thành phố Anaheim, ông Mike Lyster, cho biết thành phố đang chờ chi tiết cụ thể của chương trình bồi thường và hy vọng khoản tiền này sẽ giúp ích thực sự cho những gia đình và doanh nghiệp vốn gần như không nhận được hỗ trợ nào đáng kể ngoài vài khoản vay hoặc trợ cấp ban đầu.
Về mặt pháp lý, Chưởng Lý Quận Cam Todd Spitzer thông báo sau nhiều tháng điều tra, văn phòng ông sẽ không truy tố hình sự GKN, nhưng đang thương lượng một thỏa thuận dân sự với công ty, có thể bao gồm thêm khoản bồi hoàn cho lực lượng cứu hỏa, cảnh sát đã ứng phó với sự cố, cùng các khoản phạt dân sự khác liên quan đến vụ việc hồi tháng 5.
GKN cho biết chi tiết cụ thể của chương trình bồi thường — bao gồm ai đủ điều kiện nộp đơn, thời hạn nộp và cách thức xét duyệt — vẫn đang được hoàn thiện và sẽ được công bố trong những tuần tới. Công ty cam kết tổ chức nhiều buổi họp cộng đồng để hướng dẫn cư dân cách nộp đơn, đồng thời cung cấp thông tin bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, trong đó dự kiến có tiếng Việt, nhằm bảo đảm cộng đồng gốc Việt tại Little Saigon — nơi bị ảnh hưởng trực tiếp nhất — có thể tiếp cận đầy đủ quyền lợi của mình.
Người Việt News sẽ tiếp tục cập nhật thông tin chi tiết về thời hạn nộp đơn và các buổi họp cộng đồng ngay khi GKN Aerospace công bố.