Bạn đứng về phía nào?
Ngay sau khi một đặc vụ của ICE bắn chết một người phụ nữ vào hôm thứ Tư, cả xã hội dường như yêu cầu mọi người phải lập tức đưa ra một câu trả lời dứt khoát: bạn đứng về phía ai? Trong thời đại của các mạng xã hội và những phản ứng chớp nhoáng, im lặng đồng nghĩa với đồng lõa, còn do dự thì bị xem là yếu mềm hoặc thiếu lập trường. Nhưng sự thực hiếm khi đơn giản đến vậy.
Một con người vừa thiệt mạng. Dù bạn cảm thấy thế nào về chính sách nhập cư, hay suy nghĩ về vai trò của ICE – Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan – thì cái chết này vẫn là một thảm kịch. Và mọi thảm kịch đều đáng được cân nhắc kỹ lưỡng, không phải là cái cớ để vội vã phân chia bạn-bè hay kẻ-thù.
Chúng ta thường bị đẩy vào những thái cực: nếu bạn lên tiếng phản đối ICE, bạn bị xem là thiếu tôn trọng pháp luật; nếu bạn ủng hộ ICE, bạn sẽ bị cho là vô cảm trước nỗi đau của người nhập cư. Cảm xúc bị đưa về hai lựa chọn: hoặc giận dữ, hoặc thờ ơ. Thế nhưng, những cảm xúc phức tạp hơn – như hoang mang, buồn bã, hay thậm chí là day dứt – lại không có chỗ đứng trong các cuộc tranh luận sôi nổi.
Nhưng thực tế, không phải ai cũng sẵn sàng “chọn phe” ngay lập tức. Nhiều người cần thời gian để hiểu chuyện gì đã thực sự xảy ra. Họ muốn biết: người phụ nữ đó là ai? Sự việc diễn ra như thế nào? Đặc vụ ICE phản ứng ra sao? Có camera giám sát không? Và quan trọng hơn: liệu chuyện này có thể đã tránh được hay không?
Trong khi những câu hỏi ấy chưa có lời đáp cụ thể, thì dư luận đã bị cuốn đi theo những tuyên bố đầy giận dữ từ cả hai phía. Người thì hét lên đòi giải tán ICE, người thì yêu cầu bảo vệ đặc vụ bằng mọi giá. Nhưng giữa những âm thanh ồn ào ấy, một điều đáng buồn đang diễn ra: chúng ta đang mất dần khả năng cùng nhau suy nghĩ như những công dân có trách nhiệm, có cảm xúc thật sự và biết cân nhắc điều đúng – sai.
Chúng ta cần không gian để suy nghĩ. Đôi khi cần cả sự im lặng để tôn trọng nỗi đau. Cái chết của một con người luôn là điều nghiêm trọng. Và trong khoảnh khắc đó, câu hỏi quan trọng chưa phải là bạn đứng về phía nào, mà là: bạn có sẵn sàng lắng nghe và hiểu không?
Không phải mọi chuyện đều có thể, hay nên, phân định rạch ròi. Có đôi khi, điều can đảm nhất mà ta có thể làm là dừng lại, nhìn nhận và cảm nhận – trước khi vội vàng nói ra điều gì đó chỉ để “chọn phe”.