Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ vừa ban hành một bản ghi nhớ nội bộ yêu cầu các công tố viên liên bang ưu tiên xúc tiến thủ tục tước quốc tịch (denaturalization) đối với những công dân Mỹ nhập tịch đã phạm một số tội nhất định — một động thái làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong cộng đồng người Việt tại Mỹ.
Theo tài liệu ngày 11 tháng 6, Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Brett Shumate đã trao cho các luật sư Bộ Tư pháp quyền tự quyết rộng rãi trong việc quyết định khi nào tiến hành thủ tục tước quốc tịch, nhằm “thúc đẩy các mục tiêu chính sách của chính quyền” trong chiến dịch siết chặt nhập cư của chính quyền Trump.
Ai Có Thể Bị Ảnh Hưởng?
Bản ghi nhớ liệt kê mười danh mục ưu tiên để tiến hành tước quốc tịch, bao gồm những người bị kết tội về an ninh quốc gia, gian lận, tội phạm tình dục, tội phạm ma túy, và thậm chí những người đang bị truy tố nhưng chưa có bản án. Đây là điểm gây tranh cãi lớn về mặt hiến pháp.
Bộ Tư pháp đã thông báo kế hoạch tước quốc tịch của 17 công dân nhập tịch trong đợt đầu tiên, và theo báo cáo của New York Times, danh sách đang được mở rộng lên tới 384 người.
Ý Nghĩa Đối Với Người Việt Tại Mỹ
Cộng đồng người Việt tại Mỹ, phần lớn là những người tị nạn hoặc di dân đã nhập tịch trong vài thập kỷ qua, đang theo dõi sát sao diễn biến này. Nhiều tổ chức luật sư và dân quyền cho rằng chính sách này có thể vi phạm Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Hoa Kỳ — vốn bảo đảm quyền bình đẳng cho mọi công dân, dù nhập tịch hay sinh ra tại Mỹ.
Giáo sư luật hiến pháp tại Đại học Georgetown nhận định: “Tòa án Tối cao đã từ lâu xác lập rằng quyền công dân nhập tịch không thể bị tước đoạt tùy tiện — trừ khi có bằng chứng rõ ràng về gian lận trong quá trình nhập tịch.” Việc mở rộng phạm vi ra tội phạm hình sự thông thường là điều chưa từng có tiền lệ.
Bối Cảnh: Chính Sách Trục Xuất Ngày Càng Siết Chặt
Chính sách này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump đã tăng cường mạnh mẽ các hoạt động trục xuất người nhập cư gốc Việt. Trong năm 2025, ICE đã trục xuất 676 người Việt — nhiều hơn bất kỳ năm nào trong lịch sử. Trong quý đầu năm 2026, Việt Nam tiếp nhận thêm 77 người bị trục xuất từ Mỹ.
Đồng thời, Đạo luật Bảo Vệ Người Tị Nạn Đông Nam Á năm 2026 (Southeast Asian Deportation Relief Act) vừa được tái đề xuất tại Quốc hội vào tháng 2/2026, nhằm bảo vệ khoảng 15.000 người gốc Đông Nam Á đang có lệnh trục xuất chưa thi hành — nhưng dự luật này vẫn chưa được thông qua.
Người Việt Cần Làm Gì?
Các tổ chức cộng đồng khuyến nghị những người đã nhập tịch nên:
- Giữ bản sao chứng chỉ nhập tịch ở nơi an toàn.
- Tham khảo ý kiến luật sư nếu có tiền án tiền sự, dù nhỏ.
- Theo dõi các thông báo từ USCIS và Bộ Tư pháp.
- Liên hệ với các tổ chức như Asian Law Caucus hoặc SEARAC để được tư vấn miễn phí.
Câu chuyện về quốc tịch Mỹ không còn là điều hiển nhiên như trước. Đây là thời điểm cộng đồng người Việt cần thông tin đầy đủ và đoàn kết để bảo vệ quyền lợi của mình.
Nguồn: The Hill, DOJ.gov, NBC News, The Conversation — 11-16 tháng 6, 2026