Ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam đang chứng kiến một sự gia tăng cạnh tranh chưa từng có, đặc biệt là trong các dịp lễ như kỳ nghỉ từ 30 tháng 4 đến 1 tháng 5 vừa qua. Năm nay, năm bộ phim nội địa ra mắt cùng ngày, cạnh tranh để nhận được phần chia trong doanh thu phòng vé khoảng 500 tỷ VND, tạo ra một sự tương phản rõ rệt so với những năm trước khi các nhà sản xuất thường tránh những cuộc đối đầu trực diện. Sự thay đổi này cho thấy sự tự tin ngày càng tăng của các nhà làm phim, những người hiện nay sẵn sàng đối đầu để tìm kiếm lợi thế sớm, thậm chí điều chỉnh ngày phát hành để tham gia vào cuộc đua.
Dù khối lượng tăng cho thấy một thị trường sôi động hơn và sẵn sàng đầu tư ngoài dịp Tết truyền thống, thực tế của phòng vé lại phức tạp hơn nhiều. Sức chứa của thị trường không mở rộng tương ứng với sự gia tăng phát hành phim, dẫn đến áp lực gia tăng. Ý tưởng hấp dẫn về việc năm bộ phim đều đạt doanh thu 100 tỷ VND là rất khó xảy ra trong thực tế, cần có một sự kết hợp đặc biệt của chất lượng, chiến lược phân phối và sức hút truyền thông mà thị trường Việt Nam chưa từng chứng kiến.
Thực tế hơn, mùa phim hiện tại có khả năng sẽ theo một mô hình quen thuộc: một hoặc hai bộ phim sẽ bứt phá, chẳng hạn như “Đại tiệc trăng máu 8” hoặc “Anh hùng,” trong khi các phim khác chật vật để theo kịp. Sự khác biệt quan trọng hiện nay là khoảng cách này sẽ nhanh chóng và dữ dội hơn. Món hàng khan hiếm nhất trên thị trường hiện không phải là giờ chiếu hay số lượng rạp, mà là sự chú ý của khán giả. Chuyên gia truyền thông phim Chau Quang Phuoc nhấn mạnh nguy cơ lớn của việc làm khó khán giả với quá nhiều thông tin và sự lựa chọn, có thể dẫn đến sự hoang mang khi đến rạp.
Để phim Việt Nam thành công, nó cần phải kết hợp giữa chất lượng, một chiến dịch truyền thông hiệu quả và sự hiện diện đủ lớn tại rạp. Đối với các phim ra rạp vào mùa lễ, sự chú ý tạo ra trong tuần trước lễ rất quan trọng để xác định tác động ban đầu của phim. Khoảng thời gian trước và sau kỳ nghỉ lễ này cực kỳ quan trọng cho doanh thu phòng vé.
Xu hướng thị trường gần đây cho thấy sự thay đổi rõ rệt. “Hẹn em ngày nhật thực” là ví dụ điển hình, đứng đầu phòng vé suốt ba tuần liên tiếp và vượt qua 100 tỷ VND. Thành công của nó không phải nhờ vào một đợt quảng bá mạnh mẽ ban đầu, mà nhờ vào hiệu ứng truyền miệng tích cực sau khi ra mắt, làm bùng nổ các cuộc thảo luận rộng rãi trên mạng xã hội. Sự phát triển của phim không phải là chu kỳ “bùng nổ rồi suy sụp”, mà là một quá trình tích lũy, thu hút khán giả mới mỗi ngày nhờ các đánh giá tích cực. Cơ chế này kéo dài thời gian chiếu phim, khác với nhiều dự án khác nhanh chóng mất đi sức hút sau vài tuần.
Những bộ phim Việt gần đây vượt mốc 100 tỷ VND, như “Thỏ ơi”, “Báu vật trời cho”, “Nhà ba tôi một phòng”, và “Quỷ nhập tràng 2”, đều có một điểm chung: truyền miệng mạnh mẽ. Những phim này không nhất thiết phải vượt trội từ đầu (ngoại trừ tác phẩm của Trấn Thành), nhưng lại xuất sắc trong việc duy trì sự quan tâm và tạo sự chia sẻ cộng đồng. Điều này cho thấy doanh thu phòng vé không chỉ do quảng bá quyết định, mà còn được nuôi dưỡng bởi phản hồi của khán giả. Mỗi khán giả sau khi rời rạp trở thành một “điểm phát sóng”, đóng góp vào sự lan tỏa hay suy giảm của phim.
Cơ chế này thể hiện rõ nhất trong vòng 48-72 giờ đầu tiên sau khi ra mắt, khi những phản hồi ban đầu hình thành và lan tỏa. Nếu tích cực, một bộ phim có thể tăng tốc doanh thu và mở rộng khán giả. Ngược lại, nếu không có nhiều tiếng vang, sự suy giảm sẽ diễn ra nhanh chóng, dẫn đến số buổi chiếu ít hơn và sự xuất hiện trên truyền thông giảm.
Kỳ nghỉ 30 tháng 4 năm 2025 đạt tổng doanh thu khoảng 500 tỷ VND, một con số đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, con số này chủ yếu tập trung vào “Lật mặt 8: Vòng tay nắng” với hơn 231 tỷ VND và “Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu” gần 249 tỷ VND, gần như thống lĩnh thị trường. Mặc dù “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” đã nâng cao tổng doanh thu, nhưng cũng nhấn mạnh khuynh hướng thị trường không phân phối cơ hội đều nhau, mà ưu ái một số tựa phim dẫn đầu.
Trong mùa phim lễ hội cạnh tranh năm nay, với năm phim đồng loạt ra mắt, truyền miệng không chỉ đơn thuần là lợi thế, mà là vấn đề sinh tồn. Khi độ bão hòa truyền thông tăng cao và khán giả đối diện với nhiều lựa chọn, quyết định cuối cùng của họ sẽ phụ thuộc vào sự đồng thuận cộng đồng, chịu ảnh hưởng từ những gì họ nghe, nhìn và tin tưởng từ người khác. Vì thế, cuộc đua phòng vé chuyển từ cuộc cạnh tranh giữa các nhà sản xuất thành trận chiến giành lấy lòng tin của khán giả.