Khi cử tri Massachusetts bước vào phòng phiếu ngày 3/11 tới đây, họ sẽ không chỉ chọn thống đốc hay thượng nghị sĩ mà còn phải trả lời tới chín câu hỏi cấp tiểu bang. Lá phiếu năm nay có thể dài hai đến ba trang, vì vậy bà con ở Boston, Dorchester, Quincy hay Lowell nên dành thêm thời gian để đọc kỹ trước khi vào phòng phiếu.
Trong cuộc đua chính, Thống đốc đương nhiệm Maura Healey, đảng Dân Chủ, đối đầu ứng viên Cộng Hòa Michael Minogue. Ở Thượng viện Hoa Kỳ, Thượng nghị sĩ Ed Markey tranh cử nhiệm kỳ mới trước ông John Deaton của đảng Cộng Hòa. Lá phiếu còn có các chức vụ tổng chưởng lý, kiểm toán viên tiểu bang và cả chín ghế Hạ viện liên bang của Massachusetts.
Về chín câu hỏi trên lá phiếu, Câu 1 đề nghị mở rộng luật hồ sơ công để áp dụng cả với Quốc hội tiểu bang và văn phòng thống đốc. Câu 2 cho phép các luật sư công và nhân viên thuộc Ủy ban Cố vấn Công cộng được thành lập nghiệp đoàn. Câu 3 thay các cuộc bầu cử sơ bộ theo từng đảng bằng một cuộc sơ bộ chung cho mọi đảng, trong đó hai người dẫn đầu sẽ vào vòng tổng tuyển cử. Câu 4 cho phép cử tri đăng ký hoặc cập nhật địa chỉ ngay trong ngày bầu cử.
Các câu hỏi còn lại chạm trực tiếp vào túi tiền và đời sống hằng ngày. Câu 5 đặt trần mức thu ngân sách hằng năm của tiểu bang và hoàn trả phần dư cho người đóng thuế. Câu 6 dành nguồn thuế bán hàng từ đồ thể thao, xe giải trí và sân golf cho công tác bảo tồn thiên nhiên.
Đáng chú ý nhất với nhiều gia đình người Việt là Câu 7, cho phép xây nhà một gia đình trên những lô đất nhỏ chỉ từ 5.000 bộ vuông. Những người ủng hộ cho rằng đây là cách giúp tăng nguồn cung nhà ở trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê nhà ở vùng Boston thuộc hàng đắt nhất nước. Người phản đối lo ngại về mật độ dân cư và áp lực lên hạ tầng của từng khu phố.
Câu 8 đề nghị bãi bỏ luật năm 2016 vốn hợp pháp hóa việc bán cần sa giải trí, còn Câu 9 đề nghị bãi bỏ đạo luật cải cách súng đạn được thông qua năm 2024. Đây là hai câu hỏi dễ gây tranh luận gay gắt, và kết quả sẽ tác động tới các tiệm bán lẻ cũng như quy định về súng trong toàn tiểu bang.
Về thủ tục, hạn chót đăng ký cử tri là ngày 24/10. Bỏ phiếu sớm diễn ra từ 17/10 đến 30/10, giờ giấc cuối tuần do từng địa phương quy định. Muốn bỏ phiếu qua thư, bà con phải nộp đơn đến văn phòng bầu cử trước 5 giờ chiều ngày 27/10, và lá phiếu phải đến nơi trước 8 giờ tối ngày 3/11, hoặc đóng dấu bưu điện đúng hạn và đến trong vòng ba ngày sau đó. Ngày bầu cử, các điểm bỏ phiếu mở cửa từ 7 giờ sáng đến 8 giờ tối, ai đã xếp hàng trước 8 giờ vẫn được bỏ phiếu.
Bà con có thể dùng công cụ Track My Ballot của Văn phòng Ngoại vụ tiểu bang để kiểm tra lá phiếu qua thư đã được nhận và kiểm hay chưa. Nếu cần thông tin chính thức về địa điểm bỏ phiếu sớm hoặc giấy tờ cần mang theo, hãy liên hệ văn phòng bầu cử thành phố hoặc truy cập trang web của Văn phòng Ngoại vụ Massachusetts.
Với cộng đồng người Việt đông đảo ở Dorchester, Fields Corner, Quincy và các thành phố lân cận, mỗi lá phiếu đều có trọng lượng, nhất là ở những câu hỏi liên quan tới nhà ở và thuế. Hãy đọc kỹ từng câu, bàn bạc với gia đình và đi bầu đúng hạn để tiếng nói của người Việt được lắng nghe.