Đúng nửa thế kỷ trước, chỉ vài ngày sau khi Sài Gòn thất thủ và làn sóng người tị nạn Việt Nam bắt đầu đổ về nước Mỹ, một bức thư ngắn gọn của vị lãnh đạo Công giáo Atlanta đã đặt nền móng cho cả một cộng đồng đức tin tồn tại đến ngày nay. Ngày 2/9/1975, Đức Tổng Giám Mục Thomas A. Donnellan gửi thư đến các linh mục trong Tổng Giáo Phận Atlanta, kêu gọi giáo dân đứng ra bảo trợ cho các gia đình tị nạn Việt Nam. Chỉ trong vòng một năm, thông qua Văn Phòng Định Cư của Catholic Social Services, khoảng 50 gia đình người Việt đã được đón về Atlanta, bắt đầu lại cuộc sống từ con số không.
Những ngày đầu ấy không hề dễ dàng. Người tị nạn phải vật lộn với rào cản ngôn ngữ, khí hậu xa lạ và cú sốc văn hóa của việc bị bứng khỏi quê hương chỉ trong tích tắc, trong khi chính những gia đình bảo trợ người Mỹ cũng lúng túng không biết phải hỗ trợ ra sao cho đủ. Trước thực tế đó, tháng 9/1976, Đức Tổng Giám Mục Donnellan chính thức thành lập Tông Đồ Người Việt (Vietnamese Apostolate), bổ nhiệm Cha Phạm Văn Phương làm giám đốc. Đây là tổ chức chuyên trách hướng dẫn, tư vấn và giúp người tị nạn – không phân biệt tôn giáo – hòa nhập với đời sống mới. Riêng với giáo dân Công giáo, Thánh Lễ tiếng Việt hàng tuần được cử hành tại Nhà Thờ St. John the Evangelist ở Hapeville.
Ngày 18/9/1976, một Thánh Lễ đặc biệt do chính Đức Tổng Giám Mục Donnellan và Cha Phương đồng tế đã diễn ra tại St. John, tiếp sau đó là buổi tiệc mừng với ẩm thực và văn nghệ Việt Nam. Trong bài phát biểu tại buổi lễ, giáo dân Bát Nguyễn Văn đã nói lên tâm trạng vừa biết ơn vừa day dứt của những người con xa xứ: “Để gìn giữ tự do, đức tin và phẩm giá con người, chúng tôi đã phải rời bỏ quê hương với hai bàn tay trắng… Tất cả chúng tôi đều đã được bảo trợ và định cư, nhưng điều đó không có nghĩa là những khó khăn đã chấm dứt, bởi ảnh hưởng của cuộc di tản vẫn còn đè nặng lên trái tim và tâm trí chúng tôi. Dù thân xác đang ở đây, trái tim chúng tôi vẫn thường hướng về quê mẹ.”
Nửa thế kỷ trôi qua kể từ những lời phát biểu đầy xúc động ấy, cộng đồng Công giáo Việt Nam tại Atlanta đã lớn mạnh vượt bậc. Từ một nhóm giáo dân nhỏ quy tụ quanh Tông Đồ Người Việt, đến nay Tổng Giáo Phận Atlanta đã có ba cộng đoàn giáo xứ dành riêng cho người Việt: Đức Mẹ Việt Nam, khởi đầu là một họ đạo ở Forest Park năm 1989 rồi được nâng lên hàng giáo xứ tại Riverdale năm 1998; Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, thành lập họ đạo ở Norcross năm 2003 và trở thành giáo xứ năm 2013; và gần đây nhất, họ đạo Đức Mẹ La Vang tại Cobb County được nâng cấp thành bán giáo xứ – ngôi thánh đường mà cộng đồng gốc Việt vùng này vừa hân hoan cử hành Thánh Lễ đầu tiên trong cơ sở mới chỉ cách đây vài ngày.
Hành trình 50 năm của Tông Đồ Người Việt Atlanta là một lát cắt tiêu biểu cho câu chuyện chung của người Việt tị nạn trên khắp nước Mỹ: từ hai bàn tay trắng bước ra khỏi trại tị nạn, đến việc xây dựng nên những cộng đồng đức tin, văn hóa vững chắc, nơi thế hệ con cháu hôm nay vẫn có thể tìm về cội nguồn. Với người Việt tại Georgia, ba giáo xứ hiện nay không chỉ là nơi thờ phượng mà còn là sợi dây kết nối giữa quá khứ di cư đầy gian nan và một tương lai đã bén rễ vững chắc trên đất Mỹ.