Tại khu City Heights của San Diego, dọc theo con đường El Cajon Boulevard quen thuộc, cộng đồng người Việt vừa công bố một dự án chỉnh trang đường phố mang tên “Umbrella Trees” (Những Hàng Cây Dù), đánh dấu bước tiến mới nhất trong nỗ lực gìn giữ và tôn vinh bản sắc của khu Little Saigon San Diego.
Theo Little Saigon San Diego Foundation, tổ chức phụ trách phát triển khu thương mại – văn hóa này, dự án sẽ lắp đặt 20 bồn cây trồng dọc theo đoạn đường dài 6 block của Little Saigon, mỗi bồn cây sẽ có một tấm bảng khắc lại một câu chuyện riêng của người Việt tị nạn và nhập cư đã góp phần xây dựng nên khu phố. Từ những ngày đầu chân ướt chân ráo đến Mỹ cuối thập niên 1970, đến khi hình thành nên một cộng đồng thương mại sầm uất như hôm nay, 20 tấm bảng này được xem như một “bảo tàng ngoài trời” nhỏ, giúp thế hệ sau và du khách hiểu thêm về hành trình vượt biển, định cư và dựng xây của cha ông. Các bồn cây với cây dù (umbrella tree) mọc lên từ giữa hiện đang được thiết kế bởi công ty Tecture Design and Fabrication.
Không chỉ dừng ở phần “nhìn”, dự án còn giải quyết một nhu cầu rất thiết thực: ánh sáng. Sau một cuộc khảo sát cộng đồng do Little Saigon San Diego phối hợp với chương trình APAC của trường trung học Hoover thực hiện, yêu cầu được nhắc đến nhiều nhất từ cư dân và tiểu thương là có thêm đèn chiếu sáng trên vỉa hè để khu phố an toàn và thân thiện hơn về đêm. Đáp lại, hệ thống đèn LED chạy bằng năng lượng mặt trời sẽ sớm được lắp trên các hàng cây dù, với kinh phí tài trợ từ San Diego Community Power – đơn vị cung cấp năng lượng sạch của thành phố.
Bên cạnh đó, Little Saigon San Diego vừa được công nhận là “Clean California Community”, ghi nhận nhiều năm nỗ lực dọn dẹp, tái chế và giáo dục môi trường của các tình nguyện viên, doanh nghiệp và gia đình trong khu phố, từ những buổi dọn rác cuối tuần đến các trò chơi tái chế cho trẻ em trong những chuyến cắm trại gia đình.
Một dự án lớn khác cũng đang được xúc tiến là Boat People Garden – một công viên mini được cải tạo từ một khu đất tư nhân ít sử dụng, kết nối với lối đi bộ hiện có để tạo thành không gian công cộng với ghế ngồi, khu nghỉ chân và cây xanh. Điểm nhấn của công viên sẽ là một tác phẩm điêu khắc tương tác về “thuyền nhân” Việt Nam, nhằm tôn vinh lòng can đảm và ý chí của những người tị nạn từng vượt biển tìm tự do, cũng như tưởng nhớ những người đã không may qua đời trên hành trình đó. Dự án được sự hỗ trợ của California Arts Council, San Diego Foundation và Price Philanthropies, dự kiến hoàn thành vào ngày 30/6/2027.
San Diego là nơi định cư của khoảng 40.000 người Việt tị nạn kể từ cuối thập niên 1970, phần lớn tập trung tại khu City Heights dọc El Cajon Boulevard. Phải đến năm 2013, thành phố mới chính thức công nhận “Little Saigon Cultural and Commercial District”, và đến năm 2019, những tấm bảng chỉ dẫn “Little Saigon” mới được dựng lên tại các lối ra của xa lộ 15. So với Little Saigon ở Orange County hay San Jose, Little Saigon San Diego có quy mô khiêm tốn hơn, nhưng những dự án như Umbrella Trees hay Boat People Garden cho thấy cộng đồng nơi đây vẫn đang kiên trì từng bước một, biến những góc phố bình dị thành nơi lưu giữ ký ức và bản sắc cho các thế hệ mai sau.