Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã lên tiếng mạnh mẽ về tình trạng tự tử dai dẳng ở nước này, gọi đây là một “thảm họa xã hội” và kêu gọi cải tổ toàn diện chính sách phòng ngừa tự tử của chính phủ. Trong cuộc họp gần đây với các cố vấn cấp cao, ông nhấn mạnh rằng gần 14.000 người đã mất vì tự tử trong năm 2023 – con số cao gấp hơn hai lần so với mức trung bình của các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Dù nhiều nước đang có xu hướng giảm tỷ lệ tự tử, Hàn Quốc vẫn chứng kiến mức tăng đáng lo ngại trong những năm gần đây.
Tổng thống Lee cho rằng cần nhìn nhận lại hoàn toàn cách tiếp cận vấn đề tự tử tại Hàn Quốc, đồng thời kêu gọi thành lập một lực lượng đặc nhiệm liên bộ để phối hợp chính sách và nguồn lực giữa các cơ quan chính phủ. Mục tiêu của nhóm đặc nhiệm này là xây dựng những chiến lược sức khỏe tâm thần có chiều sâu, tập trung hỗ trợ điều trị cho các đối tượng có nguy cơ cao như người mắc chứng trầm cảm và triển khai các hệ thống phản ứng nhanh khi phát hiện các tình huống nguy cấp.
Đáng chú ý, Tổng thống Lee cũng nhấn mạnh vai trò của công nghệ mới trong phòng chống tự tử, cụ thể là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi các dấu hiệu cảnh báo sớm trên mạng xã hội, đồng thời ngăn chặn sự lan truyền nội dung khuyến khích hành vi tự tử. Hệ thống này sẽ giúp cơ quan chức năng can thiệp sớm và hiệu quả hơn, đi kèm với cam kết tăng cường ngân sách và nhân sự cho công tác phòng ngừa.
Theo thống kê, Hàn Quốc vẫn là nước có tỷ lệ tự tử cao nhất trong nhóm OECD, tăng từ 25,1 ca trên 100.000 dân vào năm 2022 lên 27,3 vào năm 2023, và ước tính đạt 28,3 trong năm nay. Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ tự tử ở nam giới cao gấp đôi so với nữ giới – khoảng 38,3 nam giới tử vong trên mỗi 100.000 người, so với 16,5 ở nữ giới trong năm 2023.
Khủng hoảng tự tử tại Hàn Quốc là vấn đề phức tạp với nhiều chiều kích xã hội. Người cao tuổi – vốn đang đối mặt với nghèo đói và cô lập – và thanh niên ở độ tuổi 20 là hai nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Ở nhóm thanh niên này, tự tử đã trở thành nguyên nhân tử vong hàng đầu. Đồng thời, hệ thống hỗ trợ truyền thống trong gia đình đang suy yếu, trong khi áp lực kinh tế và sự phân biệt tuổi tác khiến những người già càng trở nên dễ tổn thương.
Dù đã có đạo luật về phòng chống tự tử từ năm 2011 và mạng lưới trung tâm sức khỏe tâm thần trải dài cả nước, nhưng các nỗ lực đối phó vẫn gặp trở ngại do thiếu ngân sách và dữ liệu chưa minh bạch, gây khó khăn trong việc đưa ra các giải pháp phù hợp theo từng địa phương.
Tác động của đại dịch COVID-19 càng làm tình hình thêm nghiêm trọng. Tỷ lệ tự tử tăng vọt ở phụ nữ và giới trẻ trong giai đoạn 2020–2022, thậm chí cao hơn cả số người tử vong vì COVID-19, ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng lao động và đặt ra nhiều thách thức về kinh tế – xã hội.
Chính phủ Hàn Quốc trước đây đã triển khai nhiều biện pháp như nghiên cứu tâm lý học tử vong, đào tạo người làm công tác cảnh báo sớm, ban hành quy tắc đạo đức truyền thông và hạn chế tiếp cận các công cụ có thể gây tử vong. Gần đây, họ còn triển khai thêm chương trình giám sát sau xuất viện tại các bệnh viện tâm thần – giúp đảm bảo bệnh nhân được hỗ trợ liên tục trong sáu tháng sau khi ra viện thông qua giáo dục, thăm khám tại nhà và theo dõi chặt chẽ nhằm giảm nguy cơ tái phát hành vi tự sát.
Tuy nhiên, Tổng thống Lee cho rằng các chính sách hiện tại vẫn chưa đủ. Ông chỉ trích việc tập trung vào giải quyết tỷ lệ sinh thấp nhưng lại bỏ ngỏ cuộc khủng hoảng tự tử, và xem đó là sự thiếu trách nhiệm của chính quyền. Ông yêu cầu các bộ ngành khẩn trương đưa ra một chiến lược quốc gia toàn diện, có sự phối hợp hiệu quả, đầy đủ nguồn lực và tận dụng công nghệ tiên tiến, nhằm đối phó nghiêm túc với vấn đề này và giảm thiểu tỷ lệ tự tử – vốn đã trở thành một bi kịch kéo dài trong xã hội Hàn Quốc.