Ngay trong ngày 30/6/2026, Trung Quốc đã điều động cả quân đội lẫn lực lượng hải cảnh tiến hành tuần tra quanh bãi cạn Scarborough (Scarborough Shoal) tại Biển Đông — một động thái leo thang căng thẳng ngay sau khi Mỹ và Philippines vừa kết thúc cuộc diễn tập quân sự chung tại khu vực tranh chấp này cuối tuần trước.
Trung Quốc Điều Quân, Cảnh Cáo Thẳng Thừng
Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) thông báo lực lượng hải quân và không quân đã tiến hành các cuộc tuần tra “sẵn sàng chiến đấu” trong vùng lãnh hải và không phận xung quanh bãi cạn Scarborough. Ngay sau đó, Hải cảnh Trung Quốc (CCG) cũng xác nhận đã triển khai lực lượng thực thi pháp luật tại cùng khu vực trong ngày 30/6.
CCG cho biết trong tháng 6/2026, họ đã tăng cường tuần tra và “xử lý các tàu thuyền tham gia các hoạt động vi phạm chủ quyền trái phép” — tuy nhiên không nêu cụ thể đó là các hoạt động nào hay nhắm vào nước nào.
Quân đội Trung Quốc cáo buộc Philippines “lôi kéo các nước ngoài khu vực” tham gia tuần tra, và khẳng định điều này làm “suy yếu hòa bình và ổn định khu vực” — một luận điệu quen thuộc mà Bắc Kinh thường dùng để phản đối sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Biển Đông.
Bối Cảnh: Vì Sao Scarborough Nóng Bỏng Đến Vậy?
Bãi cạn Scarborough nằm cách Philippines chỉ khoảng 200 km — hoàn toàn nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Manila theo luật quốc tế. Tuy nhiên Trung Quốc đã chiếm giữ thực tế kể từ năm 2012 và liên tục duy trì hải cảnh, tàu cá tại đây.
Vị trí của bãi cạn này mang tính chiến lược cao: nằm giữa Biển Đông, gần các tuyến hàng hải có giá trị lên đến 3.000 tỷ USD mỗi năm. Đầm phá bên trong cũng là nơi trú ẩn tự nhiên quý giá cho tàu thuyền khi bão tố — khiến nó trở thành “viên ngọc” mà cả Trung Quốc lẫn Philippines đều không muốn buông.
Từ năm 2025, Bắc Kinh còn đơn phương thành lập “khu bảo tồn thiên nhiên” tại Scarborough — bao phủ rạn san hô 3.524 héc ta và gần lối vào duy nhất dành cho tàu lớn. Philippines gọi đây là “cái cớ rõ ràng để chiếm đóng”.
Leo Thang Liên Tiếp Trong Năm 2026
Tháng 4/2026, Trung Quốc dựng một cấu trúc nổi hình vuông có ăng ten tại Scarborough. Philippines hối thúc Bắc Kinh tháo dỡ và sau đó cấu trúc này đã bị dỡ bỏ. Nhưng ngay sau đó Trung Quốc đã triển khai tàu chiến và hàng rào siết chặt lối vào bãi cạn, khiến căng thẳng tiếp tục leo thang.
Phía Mỹ tuyên bố cuộc tập trận chung với Philippines thể hiện “cam kết duy trì một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở” — ngôn ngữ ngoại giao mà Washington thường dùng như một đối trọng trực tiếp với tham vọng kiểm soát Biển Đông của Bắc Kinh.
Tại Sao Người Việt Tại Mỹ Cần Theo Dõi?
Bãi cạn Scarborough có thể là tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc, nhưng những gì diễn ra tại đây ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam. Biển Đông là nơi Việt Nam cũng đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc tại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Khi Trung Quốc tăng cường sức ép ở Scarborough và thử phản ứng của liên minh Mỹ-Philippines, đây là tín hiệu quan trọng về cách Bắc Kinh sẽ hành xử với các nước khác trong khu vực — trong đó có Việt Nam.
Căng thẳng Biển Đông leo thang cũng tác động đến chính sách đối ngoại của Mỹ với khu vực Đông Nam Á và cộng đồng người Việt tại Mỹ cần hiểu rõ bức tranh địa chính trị này để theo dõi những diễn biến tiếp theo.
Nguồn: BBC Vietnamese, Reuters — 30/6/2026