Chỉ vài ngày sau khi tin tức về việc ba quận Georgia bị Bộ Nội An (DHS) đưa vào diện theo dõi vì cung cấp tài liệu bầu cử song ngữ làm dậy sóng cộng đồng người Việt ở Gwinnett, một loạt hồ sơ nội bộ mới được công bố tuần này lại tiếp tục khiến giới vận động quyền bầu cử lo ngại sâu sắc hơn.
Theo các email nội bộ mà luật sư của Ủy ban Toàn quốc Đảng Dân Chủ (DNC) thu được qua yêu cầu theo Đạo Luật Tự Do Thông Tin (FOIA), Bộ Nội An đã soạn thảo một tài liệu tổng hợp bao gồm danh sách các quận tại Georgia có cung cấp tài liệu bầu cử bằng ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh, đính kèm một “Bảng Kiểm Tra Hình Sự Của Bộ Tư Pháp” (DOJ Criminal Checklist) đã bị che gần như toàn bộ nội dung, liệt kê các điều kiện để truy tố các vi phạm liên quan đến bầu cử. Ba quận được nêu tên trong hồ sơ là Cobb, DeKalb và Gwinnett — cùng ba quận đã được truyền thông địa phương nhắc đến hồi tuần trước.
Điều khiến cộng đồng người Việt đặc biệt quan tâm là phần mô tả cụ thể về quận Gwinnett trong hồ sơ: đây là quận duy nhất trong ba quận bị nêu tên thực sự bị luật liên bang bắt buộc phải cung cấp phiếu bầu song ngữ. Theo Mục 203 của Đạo Luật Quyền Bầu Cử, Gwinnett đã phải cung cấp phiếu bầu tiếng Tây Ban Nha từ năm 2016, và từ năm 2021 mở rộng thêm tài liệu hỗ trợ giới hạn bằng bốn ngôn ngữ Á Châu gồm tiếng Việt, tiếng Hoa (Quảng Đông và Quan Thoại) và tiếng Hàn. Ngược lại, quận Cobb khẳng định không hề cung cấp phiếu bầu đa ngôn ngữ mà chỉ có tài liệu hướng dẫn dịch thuật, còn DeKalb cho biết toàn bộ phiếu bầu chỉ bằng tiếng Anh, chỉ có tài liệu thông tin được dịch kèm theo.
Về phía Bộ Nội An, cơ quan này phủ nhận việc đã có kế hoạch triển khai nhân viên cố định tại các điểm bỏ phiếu, nhưng thừa nhận đang cân nhắc khả năng hiện diện liên bang trong mùa bầu cử giữa kỳ sắp tới. Bộ trưởng Nội An Markwayne Mullin phát biểu: “Chúng tôi sẽ không có mặt tại điểm bỏ phiếu trừ khi có mối đe dọa buộc chúng tôi phải ở đó.” Tuy nhiên, theo luật liên bang, nhân viên vũ trang bị cấm xuất hiện tại các điểm bỏ phiếu, ngoại trừ trường hợp cần “đẩy lùi kẻ thù vũ trang của Hoa Kỳ” — một ngoại lệ mà giới quan sát cho là gần như không bao giờ áp dụng trong bối cảnh bầu cử thông thường.
Ông Dan Freeman, giám đốc pháp lý của DNC, bày tỏ lo ngại rằng việc gộp chung danh sách các quận cung cấp tài liệu đa ngôn ngữ với một bảng kiểm tra truy tố hình sự cho thấy khả năng nhắm mục tiêu có chủ đích vào các khu vực có cử tri sử dụng ngôn ngữ khác tiếng Anh. Ông nói: “DHS phủ nhận việc đã có kế hoạch cố định để triển khai người, nhưng rõ ràng họ đang suy tính về điều đó.” Theo số liệu được trích dẫn trong hồ sơ, khoảng 1,4 triệu người dân Georgia nói ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh ở nhà, và có đến 38 quận trong tiểu bang có tỷ lệ người nói ngôn ngữ khác tiếng Anh từ 10% trở lên.
Đối với cộng đồng người Việt tại Gwinnett — nơi tập trung đông đảo cử tri gốc Việt tại vùng Atlanta — thông tin này càng làm dấy lên lo lắng đã có từ tuần trước, khi tin tức ban đầu về việc ba quận bị đưa vào “tầm ngắm” lan truyền trong cộng đồng. Nhiều cử tri lớn tuổi, vốn phụ thuộc vào phiếu bầu và tài liệu tiếng Việt để thực hiện quyền công dân của mình, bày tỏ băn khoăn liệu việc sử dụng quyền lợi ngôn ngữ hợp pháp theo luật liên bang có khiến họ trở thành đối tượng bị chú ý hay không.
Câu chuyện này cũng gợi nhắc cộng đồng người Việt ở các tiểu bang khác — từ California, Texas đến Florida, nơi nhiều quận cũng cung cấp tài liệu bầu cử song ngữ theo yêu cầu của luật liên bang — về tầm quan trọng của việc theo dõi sát các diễn biến chính sách bầu cử trong mùa bầu cử giữa kỳ sắp tới. Các tổ chức bảo vệ quyền bầu cử khuyến cáo cử tri gốc Việt nói chung nên tiếp tục sử dụng đầy đủ các quyền lợi ngôn ngữ mà pháp luật liên bang đã bảo đảm, đồng thời báo cáo ngay cho các tổ chức cộng đồng hoặc luật sư nếu gặp bất kỳ hành vi đe dọa hay cản trở nào tại điểm bỏ phiếu.
Người Việt News sẽ tiếp tục cập nhật diễn biến của câu chuyện này khi có thêm thông tin mới từ phía Bộ Nội An, chính quyền các quận liên quan, và các tổ chức vận động quyền bầu cử.