Tổng thống Donald Trump vừa chính thức gửi đề cử ông Hùng Cao (Hung Cao) — người Mỹ gốc Việt hiện đang giữ chức quyền Bộ trưởng Hải quân — lên Thượng viện để trở thành Bộ trưởng Hải quân chính thức của Hoa Kỳ. Nếu được Thượng viện phê chuẩn, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử một người Mỹ gốc Việt đứng đầu một quân chủng thuộc Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ, một cột mốc mang ý nghĩa đặc biệt với cộng đồng người Việt tại Virginia, nơi ông Hùng Cao đã gắn bó nhiều năm qua.
Sinh ra tại Sài Gòn, ông Hùng Cao rời Việt Nam khi còn là một đứa trẻ tị nạn vào năm 1975, cùng gia đình định cư tại Mỹ. Ông tốt nghiệp Học viện Hải quân Hoa Kỳ (Annapolis) năm 1996, từng phục vụ với vai trò sĩ quan tháo gỡ bom mìn (EOD) kiêm thợ lặn quân sự, và nghỉ hưu với cấp bậc Đại tá Hải quân vào tháng 10 năm 2021 sau nhiều năm tại ngũ. Ông từng hai lần ra tranh cử ở Virginia — Hạ viện năm 2022 và Thượng viện năm 2024, đối đầu Thượng nghị sĩ Tim Kaine — nhưng không thành công ở cả hai lần. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Hải quân, được Thượng viện phê chuẩn vào tháng 10 năm 2025, rồi được đưa lên làm quyền Bộ trưởng Hải quân từ tháng 4 năm 2026, sau khi người tiền nhiệm John Phelan bị cách chức đột ngột.
Tuy nhiên, con đường để ông Hùng Cao trở thành Bộ trưởng Hải quân chính thức không hề đơn giản. Theo luật hiện hành, các ứng viên cho chức bộ trưởng quân chủng phải nghỉ hưu khỏi quân ngũ ít nhất bảy năm mới đủ điều kiện được bổ nhiệm — quy định được Quốc Hội nâng từ năm năm lên bảy năm vào năm 2021, khi phê chuẩn miễn trừ cho ông Lloyd Austin làm Bộ trưởng Quốc Phòng. Vì ông Hùng Cao mới nghỉ hưu năm 2021, theo luật hiện tại ông sẽ chỉ đủ điều kiện vào năm 2028 — nghĩa là ông cần cả Hạ viện lẫn Thượng viện thông qua luật miễn trừ đặc biệt mới có thể được xác nhận vào vị trí này.
Đây chính là rào cản khiến giới quan sát tại Washington đánh giá triển vọng phê chuẩn của ông Hùng Cao khá u ám. Theo trang tin Punchbowl News, việc thông qua miễn trừ đòi hỏi 60 phiếu thuận tại Thượng viện — và đảng Dân Chủ được cho là đang kín đáo phát tín hiệu sẽ không ủng hộ, một trở ngại lớn trong bối cảnh cán cân ghế tại Thượng viện hiện nay. Thượng nghị sĩ Jack Reed (Dân Chủ, Rhode Island), thành viên cấp cao của Ủy ban Quân vụ Thượng viện, cho biết ông “chưa có dịp trao đổi với đồng nghiệp về vấn đề này, nhưng sẽ cố gắng làm rõ trong thời gian sớm nhất.” Giới quan sát cũng lưu ý thời gian không còn nhiều: chưa rõ liệu Hạ viện và Quốc Hội khóa hiện tại có đủ thời gian thông qua luật miễn trừ trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 hay không, trong khi Hạ viện do đảng Dân Chủ kiểm soát sẽ khiến con đường phê chuẩn càng thêm phức tạp.
Một quan chức cấp cao của Bộ Quốc Phòng cho biết: “Bộ mong muốn được làm việc cùng Quốc Hội trong suốt quá trình xét duyệt đề cử của quyền Bộ trưởng Cao.” Dù kết quả cuối cùng ra sao, hành trình từ một đứa trẻ thuyền nhân tị nạn đến người đứng đầu quyền lực nhất của Hải quân Hoa Kỳ của ông Hùng Cao vẫn được xem là biểu tượng đầy tự hào đối với cộng đồng người Việt tại Virginia, từ khu Eden Center, Falls Church cho đến vùng Bắc Virginia, nơi câu chuyện của ông gắn liền với ký ức của nhiều gia đình tị nạn cùng thế hệ.