Chỉ vài giờ trước, Quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ Hung Cao — người Mỹ gốc Việt đang được Tổng thống Donald Trump đề cử vào vị trí Bộ trưởng Hải quân chính thức — đã xác nhận trong một lá thư gửi Thượng nghị sĩ Kirsten Gillibrand (Dân chủ, New York) rằng có tổng cộng 8 thủy thủ thuộc nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln từng tìm cách tự tử trong đợt triển khai kéo dài hơn 260 ngày tại khu vực Trung Đông. Thông tin này lập tức gây chấn động dư luận Mỹ, đúng vào thời điểm ông Cao đang phải đối mặt với một cuộc chiến phê chuẩn đầy chông gai tại Thượng viện.
Theo lá thư, các trường hợp nói trên xảy ra rải rác trên toàn bộ nhóm tác chiến — bao gồm tàu sân bay, không đoàn và các tàu khu trục hộ tống — chứ không riêng gì trên USS Abraham Lincoln. Đáng chú ý, có hai thủy thủ từng cố nhảy khỏi tàu: một người vào tháng Tám vừa qua (được cứu sống và đưa đi sơ tán y tế), người còn lại vào tháng Ba (được đồng đội kịp thời ngăn chặn trước khi nhảy). Rất may, không có trường hợp tử vong nào được ghi nhận. Con tàu đã trải qua gần 9 tháng liên tục trên biển mà không có một lần ghé cảng nào.
Lá thư của ông Cao cũng nêu rõ đội ngũ hỗ trợ tâm lý trên tàu chỉ gồm 5 tuyên úy, 1 chuyên gia tâm lý, 1 nhân viên công tác xã hội lâm sàng, 3 kỹ thuật viên sức khỏe hành vi, một chú chó trị liệu và một cố vấn phục hồi tinh thần — người này đã rời tàu chỉ sau 6 tháng công tác. Thời gian chờ đợi để được gặp chuyên gia tâm lý, với những trường hợp không khẩn cấp, có thể kéo dài nhiều tuần lễ.
Thượng nghị sĩ Gillibrand đã lên tiếng chỉ trích gay gắt, cho rằng những gì chính quyền Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth từng gạt bỏ là “tin giả” nay đã được chính Bộ Hải quân xác nhận là “tình trạng nghiêm trọng và ngày càng xấu đi” đối với các quân nhân. Bà gọi cách phản ứng ban đầu của chính quyền là một sự “thiếu tôn trọng công khai” đối với binh sĩ và gia đình họ.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ, ông Hung Cao không phải là cái tên xa lạ. Ông là một cựu đại tá Hải quân, tốt nghiệp Học viện Hải quân Annapolis, từng là sĩ quan tháo gỡ bom mìn và chỉ huy trưởng Trung tâm Huấn luyện Lặn và Cứu hộ Hải quân tại Panama City, Florida, trước khi nghỉ hưu năm 2021. Ông từng ra tranh cử Thượng viện tại Virginia năm 2024 nhưng thất bại trước Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine — một cuộc đua được cộng đồng gốc Việt tại vùng Bắc Virginia, Eden Center, Falls Church theo dõi sát sao. Từ tháng Tư năm nay, ông giữ chức Quyền Bộ trưởng Hải quân, và đến ngày 1/9 vừa qua, Tổng thống Trump chính thức đề cử ông vào vị trí Bộ trưởng Hải quân thực thụ — nếu được chuẩn thuận, ông sẽ là người Mỹ gốc Việt đầu tiên giữ cương vị này trong lịch sử nước Mỹ.
Tuy nhiên, con đường phê chuẩn của ông Cao không hề bằng phẳng. Theo luật liên bang (10 U.S.C. §8013), các cựu sĩ quan quân đội phải chờ đủ 7 năm sau khi nghỉ hưu mới đủ điều kiện đảm nhận các vị trí lãnh đạo dân sự cấp cao tại Ngũ Giác Đài. Ông Cao mới nghỉ hưu được khoảng 5 năm, nên cần Quốc hội — cả Hạ viện lẫn Thượng viện — bỏ phiếu miễn trừ đặc biệt. Kể từ năm 1947 đến nay, Quốc hội Mỹ chỉ từng cấp miễn trừ dạng này ba lần, gần đây nhất là cho các ông Jim Mattis và Lloyd Austin. Việc bỏ phiếu miễn trừ lần này đòi hỏi ít nhất 60 phiếu thuận tại Thượng viện, đồng nghĩa phe Dân chủ có quyền phủ quyết thực tế (filibuster) — và nhiều nghị sĩ, trong đó có Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal, đã công khai bày tỏ sự dè dặt.
Với việc Quốc hội chỉ còn rất ít thời gian họp trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, cộng thêm những tranh cãi mới nhất liên quan đến khủng hoảng sức khỏe tâm thần trên tàu USS Abraham Lincoln, giới quan sát tại Washington dự đoán tiến trình phê chuẩn của ông Hung Cao có thể còn kéo dài nhiều tháng, thậm chí đối mặt nguy cơ đổ vỡ nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện sau bầu cử. Dù vậy, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Olivia Wales khẳng định ông Cao “hoàn toàn đủ năng lực” và chính quyền vẫn kỳ vọng một cuộc chuẩn thuận “nhanh chóng”.
Cộng đồng người Việt tại Virginia và trên khắp nước Mỹ, vốn đã dõi theo hành trình chính trị của ông Hung Cao từ cuộc đua Thượng viện 2024, tiếp tục theo dõi sát diễn biến lần này — vừa với niềm tự hào về một người tị nạn gốc Việt vươn lên vị trí lãnh đạo cao nhất của một quân chủng Hoa Kỳ, vừa với sự lo lắng trước những sóng gió chính trị đang bủa vây phía trước.