Một nghiên cứu mới thực hiện với 218 chuyên gia sức khỏe tâm thần tại Tây Ban Nha đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả thực sự của các chương trình đào tạo theo định hướng phục hồi. Mặc dù ý định thúc đẩy sự thay đổi tích cực trong cách tiếp cận điều trị tâm lý là rõ ràng, nghiên cứu này cho thấy rằng không phải ai cũng tiếp nhận hoặc áp dụng đào tạo này theo cùng một cách. Điều đáng nói là bên cạnh chuyên môn, chính hệ tư tưởng cá nhân và bối cảnh tổ chức cũng đóng vai trò không nhỏ trong việc định hình cách thức các chuyên gia tiếp cận với khái niệm “phục hồi”.
Những nhà nghiên cứu phát hiện rằng, trong số các chuyên gia được khảo sát, các nhân viên công tác xã hội có xu hướng đón nhận cách tiếp cận phục hồi nhiều hơn so với các nhóm chuyên môn khác, chẳng hạn như bác sĩ tâm thần hay điều dưỡng tâm thần. Điều này có thể bắt nguồn từ việc công tác xã hội vốn tập trung vào mối quan hệ con người – xã hội và mục tiêu hỗ trợ cá nhân tái hòa nhập vào cộng đồng. Trái lại, những người được đào tạo trong mô hình y học truyền thống dường như bám chắc hơn vào quan điểm chẩn đoán và điều trị dựa trên triệu chứng, gây trở ngại cho việc tích hợp các yếu tố phục hồi như sự đồng hành, hy vọng và vai trò của người bệnh trong hành trình hồi phục của chính họ.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất nổi bật từ nghiên cứu không chỉ là sự khác biệt giữa các chuyên môn – mà còn là nhận định rằng đào tạo đơn lẻ không đủ để làm thay đổi niềm tin và hành vi nếu thiếu sự hỗ trợ từ cấu trúc tổ chức. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng cần có những thay đổi thực sự và sâu rộng hơn trong văn hóa hệ thống – từ chính sách quản lý cho đến cơ chế đánh giá chất lượng dịch vụ – mới có thể giúp những kiến thức được truyền đạt trong đào tạo thực sự bén rễ và phát triển.
Vấn đề không nằm ở việc thiếu khả năng hay thiếu thiện chí từ phía các chuyên gia khi tiếp nhận phương pháp mới. Thay vào đó, vấn đề là khi cấu trúc tổ chức vẫn còn duy trì những lối mòn tư tưởng, thì sự thay đổi từ phía cá nhân trở nên gần như bất khả thi. Những nỗ lực cá nhân, dù chân thành đến đâu, cũng khó lòng tác động đến một hệ thống chưa sẵn sàng chuyển mình.
Nghiên cứu này nêu bật một thông điệp rõ ràng: nếu chúng ta nghiêm túc muốn thúc đẩy các mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần theo hướng nhân văn và phục hồi, thì phải bắt đầu từ cả hai đầu – vừa tập trung vào phát triển năng lực cá nhân qua đào tạo, vừa không thể bỏ qua việc cải tổ cấu trúc và văn hóa tổ chức. Khi cả hai yếu tố này đồng hành với nhau, thay đổi thực sự mới có cơ hội xảy ra.