Tổng Thống Donald Trump hôm 8 Tháng Bảy tuyên bố ra lệnh cắt đứt toàn bộ quan hệ thương mại với Tây Ban Nha, ngay tại thượng đỉnh NATO ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ — nơi các lãnh đạo châu Âu vốn hy vọng sẽ hàn gắn rạn nứt trong khối liên minh quân sự lớn nhất thế giới.
Phát biểu trong cuộc họp báo bên lề hội nghị cùng Tổng Thư Ký NATO Mark Rutte, ông Trump gọi Tây Ban Nha là “đối tác tệ hại” và “một trường hợp vô vọng,” đồng thời tuyên bố: “Cắt đứt toàn bộ thương mại với Tây Ban Nha, kể cả các chuyến thăm viếng.” Ông cũng nhân dịp này đòi Mỹ phải giành quyền kiểm soát Greenland, khiến không khí thượng đỉnh vốn đã căng thẳng càng thêm hỗn loạn.
Nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ việc Madrid từ chối nâng ngân sách quốc phòng lên mức 5% GDP theo yêu cầu của Washington đối với các đồng minh NATO. Tây Ban Nha, quốc gia chi khoảng 2.1% GDP cho quốc phòng trong năm 2025 (tăng từ 1.4% năm 2021), cho rằng mức đòi hỏi của Mỹ là không thực tế. Bất mãn của ông Trump còn xuất phát từ việc chính phủ Thủ Tướng Pedro Sánchez hồi Tháng Ba từng từ chối cho phép Mỹ sử dụng hai căn cứ quân sự Rota và Morón để phục vụ chiến dịch không kích Iran.
Diễn biến này xảy ra cùng lúc với việc ông Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran “đã chấm dứt,” sau khi Tehran bị cáo buộc tấn công ba tàu thương mại tại Eo Biển Hormuz — tuyến hàng hải huyết mạch chiếm khoảng 20% lượng dầu và khí hóa lỏng lưu thông toàn cầu. Giá dầu thô đã tăng vọt 6% ngay sau tuyên bố, làm dấy lên lo ngại giá xăng tại Mỹ sẽ tiếp tục leo thang trong những tuần tới.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ, đặc biệt là thế hệ 30–65 tuổi đang phải cân đối chi tiêu gia đình, những căng thẳng thương mại và quân sự dồn dập này mang ý nghĩa thực tế hơn là chuyện ngoại giao xa xôi. Một cuộc chiến thương mại mới với một đồng minh NATO, cộng với bất ổn tại Trung Đông, có thể đẩy giá xăng, giá hàng nhập cảng và cả thị trường chứng khoán — nơi nhiều gia đình gửi gắm quỹ hưu trí 401(k) — vào tình trạng biến động khó lường trong ngắn hạn.
Giới quan sát tại Âu Châu cảnh báo rằng đây là lần thứ hai trong năm ông Trump đe dọa trừng phạt kinh tế Tây Ban Nha, sau lần đầu hồi Tháng Ba. Chính phủ Sánchez chưa đưa ra phản ứng chính thức tính đến cuối ngày 8 Tháng Bảy, nhưng giới chức Âu Châu tham dự thượng đỉnh cho biết họ lo ngại phát biểu của ông Trump có thể làm suy yếu thêm sự đoàn kết trong khối NATO vào thời điểm liên minh đang cần sự thống nhất trước các thách thức an ninh toàn cầu.
Người Việt News sẽ tiếp tục cập nhật diễn biến của thượng đỉnh NATO cũng như tác động của các quyết định thương mại này đến kinh tế Mỹ trong những ngày tới.