Thống đốc California Gavin Newsom ngày 29/9 đã ký một loạt dự luật nhằm hạn chế các hoạt động thực thi di trú của chính quyền liên bang trong tiểu bang, và ngay từ đầu tháng 10 những đạo luật này đã trở thành chủ đề được bàn tán nhiều trong cộng đồng người Việt ở Little Saigon, San Jose và Los Angeles. Đây là bước đi tiếp theo sau loạt dự luật mà báo Người Việt News đã đưa tin hồi đầu tháng 9, khi bà con còn đang chờ chữ ký của ông Newsom.
Nổi bật nhất là dự luật SB 747, còn gọi là Đạo luật No Kings. Luật này cho phép người dân khởi kiện dân sự đối với nhân viên liên bang nếu họ vi phạm quyền hiến định khi hoạt động tại California. Ông Newsom tuyên bố: nếu chính phủ liên bang hoạt động ở California thì họ phải chịu trách nhiệm.
Bên cạnh đó, AB 2760 cấm nhân viên di trú sử dụng găng tay sốc điện, sau khi có thông tin cơ quan ICE mua hàng ngàn chiếc loại vũ khí này. SB 937 cấm lực lượng thực thi pháp luật dùng lựu đạn gây choáng để giải tán người biểu tình. Còn AB 1807 không cho nhân viên di trú vào khu vực tài sản thuộc sở hữu của tiểu bang để thực hiện các chiến dịch bắt giữ.
Về trung tâm giam giữ, SB 942 quy định quyền của người bị giam, gồm việc được chăm sóc y tế và có thức ăn đủ dinh dưỡng. SB 1399 mở rộng quyền điều tra của tiểu bang đối với các cơ sở giam giữ tư nhân. SB 423 yêu cầu công bố dữ liệu các cuộc gọi khẩn cấp từ trung tâm giam giữ, sau khi có tường thuật về các vụ bị cáo buộc hành hung tại cơ sở Otay Mesa. Ngoài ra, AB 1806 buộc công tố viên tiểu bang điều tra những vụ nhân viên di trú liên bang bắn chết người không có vũ khí.
Theo số liệu được nêu trong bài tường thuật của CalMatters, hơn 38.000 người đã bị bắt giữ ở California kể từ tháng 2/2025 trong chương trình trục xuất của chính quyền Trump. Nhiều đạo luật mới được dự đoán sẽ bị thách thức tại tòa án liên bang, nên hiệu lực thực tế vẫn còn phụ thuộc vào các phán quyết sắp tới.
Đối với bà con người Việt ở California, đặc biệt là những gia đình có người thân chưa có giấy tờ hoặc đang chờ giải quyết hồ sơ, các chuyên gia khuyên nên nắm rõ quyền của mình khi gặp nhân viên di trú: bạn có quyền giữ im lặng, có quyền không mở cửa nếu không có lệnh do thẩm phán ký, và có quyền gặp luật sư. Nên lưu sẵn số điện thoại của luật sư di trú hoặc tổ chức hỗ trợ pháp lý uy tín trong khu vực, và cảnh giác với các dịch vụ làm hồ sơ không có giấy phép.
Người Việt News sẽ tiếp tục theo dõi các vụ kiện và diễn biến mới liên quan đến những đạo luật này, cũng như tác động đến cộng đồng ở Orange County, San Jose, Los Angeles và San Diego.