Ngày 5/8 vừa qua, sân bay Nội Bài (Hà Nội) đã tiếp nhận 47 công dân Việt Nam bị trục xuất từ Hoa Kỳ, theo thông báo của Phòng Quản Lý Xuất Nhập Cảnh Công An TP.HCM. Đây được ghi nhận là đợt tiếp nhận người bị trục xuất đông nhất kể từ đầu năm 2026, và là dấu hiệu mới nhất cho thấy làn sóng trục xuất nhắm vào cộng đồng người Việt tại Mỹ vẫn chưa có dấu hiệu chững lại.
Theo phía công an TP.HCM, phần lớn những người trong chuyến bay này từng cư trú tại khu vực thành phố trước khi rời Việt Nam, và bị xác định là có vi phạm pháp luật Hoa Kỳ. Sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý, phía Mỹ đã bàn giao họ cho phía Việt Nam theo thỏa thuận hợp tác song phương. Những trường hợp không còn liên lạc được với gia đình, không có nơi ở ổn định, lớn tuổi hoặc sức khỏe yếu sẽ được chính quyền địa phương phối hợp với ngành y tế hỗ trợ tạm thời tại các cơ sở bảo trợ xã hội.
Con số 47 người chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh lớn hơn. Trong tài khóa 2025, chính quyền Trump đã trục xuất 676 người Việt Nam về nước — nhiều hơn bất kỳ năm nào trước đó, và là một phần trong đợt siết chặt trục xuất người gốc Đông Nam Á (gồm cả Campuchia và Lào) lớn nhất trong lịch sử gần đây. Đáng chú ý, nhiều người trong số này thuộc diện “thuyền nhân” đã đến Mỹ tị nạn từ trước năm 1995 — nhóm mà theo thỏa thuận hồi hương Việt–Mỹ năm 2008, đáng lẽ không thuộc diện bị trục xuất.
Trong nhiều năm, Cơ Quan Di Trú và Hải Quan Hoa Kỳ (ICE) vẫn duy trì chính sách không giam giữ dài hạn nhóm người Việt đến Mỹ trước 1995, sau khi thua kiện trong vụ Trinh v. Homan năm 2018. Nhưng đến tháng 6/2025, ICE tuyên bố chính thức hủy bỏ chính sách này, mở đường cho việc bắt giữ và trục xuất trở lại những người từng được xem là “khó có khả năng bị trục xuất trong tương lai gần.” Nhiều gia đình gốc Việt tại California, Texas và các tiểu bang có đông cộng đồng người Việt sinh sống cho biết họ hoang mang khi người thân — có người đã sống ở Mỹ hơn ba thập niên, có gia đình, con cái sinh ra tại Mỹ — bất ngờ bị bắt giữ trở lại dù không có vi phạm mới.
Trước tình hình đó, hồi tháng 2/2026, dân biểu Pramila Jayapal (Washington) cùng các đồng viện Judy Chu và Zoe Lofgren (California), Ayanna Pressley (Massachusetts) và Adam Smith (Washington) đã tái trình Đạo Luật Miễn Trừ Trục Xuất Người Tị Nạn Đông Nam Á (Southeast Asian Deportation Relief Act – SEADRA) tại Hạ Viện. Nếu được thông qua, dự luật sẽ chấm dứt việc giam giữ và trục xuất công dân Campuchia, Lào và Việt Nam từng nhập cảnh Hoa Kỳ trước năm 2008 và cư trú liên tục từ đó đến nay, đồng thời mở ra cơ chế cho phép khoảng 2.000 người đã bị trục xuất có cơ hội quay trở lại Mỹ. Dự luật cũng cho phép nhóm này được cấp phép lao động hợp pháp lâu dài.
Dự luật hiện có sự đồng bảo trợ của khoảng hai chục dân biểu, nhưng chưa được đưa ra biểu quyết tại ủy ban. Các tổ chức cộng đồng như SEAFN và Asian Law Caucus đang kêu gọi cử tri gốc Việt, đặc biệt tại những khu vực đông người Việt như Little Saigon (California), Houston (Texas) hay vùng Washington DC–Bắc Virginia, liên lạc với dân biểu địa phương để bày tỏ sự ủng hộ.
Đối với nhiều gia đình gốc Việt, câu chuyện không chỉ là số liệu hay chính sách, mà là nỗi lo âu thường trực về việc người thân có thể bị bắt giữ bất cứ lúc nào. Trong lúc chờ đợi Quốc Hội hành động, cộng đồng người Việt khắp nước Mỹ — từ California, Texas đến Washington và Virginia — vẫn đang tiếp tục dõi theo từng diễn biến, với hy vọng những gia đình đã gắn bó với nước Mỹ suốt nhiều thập niên sẽ không phải chia lìa.
Quý đồng hương có người thân đang đối mặt với thủ tục trục xuất có thể tìm hiểu thêm thông tin hỗ trợ pháp lý từ các tổ chức phi lợi nhuận như Asian Law Caucus hoặc văn phòng dân biểu địa phương.