Hà Nội đang trở thành “thủ đô của những người yêu bầu trời sao” trong những ngày cuối tháng 9 này. Kỳ thi Olympic Thiên văn học và Vật lý thiên văn quốc tế (IOAA) lần thứ 19 đã chính thức khai mạc tại Đại học Phenikaa, quận Hà Đông, đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam đứng ra đăng cai một sân chơi khoa học tầm cỡ thế giới thuộc lĩnh vực này.
Theo thông tin từ các cơ quan truyền thông trong nước, kỳ thi diễn ra từ ngày 25/9 đến 5/10, quy tụ 320 thí sinh là học sinh trung học đến từ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tổng cộng có 67 đội tuyển tham dự, trong đó có 65 đội quốc tế và 2 đội của nước chủ nhà. Đoàn Việt Nam có 10 thành viên, được tuyển chọn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh rằng Việt Nam đang từng bước đầu tư phát triển khoa học vũ trụ, trong đó có các vệ tinh quan sát Trái Đất. Chủ tịch IOAA, ông Aniket Sule, cho biết cuộc thi mang đến cho các đội tuyển cơ hội trải nghiệm lịch sử và truyền thống phong phú của Hà Nội. Về phía thành phố, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định Thủ đô mong muốn “đón nhận tri thức và giá trị sáng tạo của thế giới”.
Chương trình thi được thiết kế toàn diện, kết hợp vật lý, toán học và quan sát thiên văn thực tế. Thí sinh sẽ trải qua các phần thi gồm lý thuyết, phân tích dữ liệu, quan sát bằng kính thiên văn, bài thi tại phòng chiếu thiên văn và một phần thi đồng đội. Theo lịch chính thức, bài thi lý thuyết diễn ra ngày 28/9, phần quan sát theo đội và kính thiên văn vào ngày 29/9, phân tích dữ liệu ngày 1/10, phòng chiếu thiên văn cùng đêm giao lưu văn hóa ngày 2/10, và lễ bế mạc vào ngày 4/10.
Việt Nam tham gia IOAA lần đầu vào năm 2016 tại Ấn Độ và kể từ đó liên tục đạt thành tích tốt tại các kỳ thi được tổ chức ở Thái Lan, Trung Quốc, Hungary, Colombia, Georgia, Ba Lan và Brazil. Việc được giao trọng trách đăng cai lần này vì vậy được xem là sự ghi nhận dành cho chất lượng đào tạo khoa học của học sinh Việt Nam, đồng thời là cơ hội để bạn bè quốc tế hiểu thêm về đất nước và con người Việt.
Với cộng đồng người Việt tại Mỹ, đây là một tin vui đáng để chia sẻ với con em mình, đặc biệt là các bạn trẻ đang mê khoa học và thiên văn. Từ những lớp học thêm, câu lạc bộ khoa học ở các thành phố như Orange County, San Jose, Houston hay Seattle, biết đâu sẽ có những nhà thiên văn học người Việt của tương lai đang ngước nhìn bầu trời đêm hôm nay. Người Việt News sẽ tiếp tục cập nhật kết quả của các thí sinh Việt Nam khi ban tổ chức công bố.
Ảnh: Dave Jones/ESO, Wikimedia Commons, CC BY 4.0