Bộ An Ninh Nội Địa Hoa Kỳ (DHS) vừa công bố sẽ khôi phục quy định “public charge” (gánh nặng công) với phạm vi xét duyệt rộng hơn, cho phép nhân viên di trú cân nhắc việc sử dụng Medicaid, tem phiếu thực phẩm (food stamps) và hỗ trợ nhà ở khi quyết định đơn xin thẻ xanh. Đây là bước đảo ngược quy định thời Tổng thống Biden ban hành năm 2022, vốn giới hạn DHS chỉ xét đến trợ cấp tiền mặt.
Theo CBS News, quy định mới được nộp để công chúng xem xét vào ngày 16 tháng 7 và dự kiến có hiệu lực ngay đầu tuần tới. Cơ quan Nhập tịch và Di trú Hoa Kỳ (USCIS) cho biết sẽ ban hành mẫu đơn I-485 sửa đổi, và các mẫu đơn cũ nộp sau ngày quy định có hiệu lực sẽ không được chấp nhận.
Ai bị ảnh hưởng: Quy định áp dụng cho người đang ở Mỹ xin điều chỉnh diện thường trú nhân hợp pháp, cũng như người xin nhập cảnh diện di dân hoặc không di dân — trừ các diện được Quốc hội miễn trừ như người tị nạn (refugee), người xin tị nạn (asylee), diện Special Immigrant Juveniles, nạn nhân buôn người hoặc bạo hành gia đình theo VAWA.
DHS ước tính khoảng 588.000 người nộp đơn điều chỉnh diện mỗi năm sẽ thuộc diện bị xét “public charge” — chưa kể người xin visa từ nước ngoài. Cơ quan này cũng cảnh báo quy định có thể tạo “hiệu ứng lạnh” khiến khoảng 950.000 người trong các gia đình di dân từ bỏ hoặc không dùng trợ cấp công cộng dù đủ điều kiện, kể cả khi con cái mang quốc tịch Mỹ.
Đối với cộng đồng người Việt, nhiều gia đình sống tại Mỹ nhiều thập niên vẫn đang trong diện chờ thẻ xanh cho người thân, hoặc chính bản thân đang dùng Medicaid, food stamps để trang trải cuộc sống trong lúc chờ hoàn tất thủ tục di trú. Quy định mới đồng nghĩa nhiều người có thể phải cân nhắc kỹ giữa việc nhận trợ cấp cần thiết và nguy cơ ảnh hưởng đến hồ sơ xin thường trú.
Giám đốc USCIS Joseph B. Edlow tuyên bố quy định “tái khẳng định yêu cầu tự lực cánh sinh, bảo vệ nguồn lực công và chấm dứt các chính sách khuyến khích sự phụ thuộc trên lưng người đóng thuế Mỹ chăm chỉ làm việc.”
Tuy nhiên, số liệu thực tế cho thấy các trường hợp bị từ chối vì “public charge” trước đây rất hiếm — từ năm tài khóa 2020 đến 2024, DHS ghi nhận chỉ từ 41 đến 95 trường hợp bị từ chối mỗi năm. Giới luật sư di trú cảnh báo tác động tâm lý — khiến gia đình di dân né tránh trợ cấp cần thiết — có thể lớn hơn nhiều so với số vụ từ chối thực tế.
USCIS lưu ý trợ cấp mà thành viên gia đình khác trong hộ nhận sẽ không bị tính là của người nộp đơn, nhưng có thể được xem xét khi đánh giá khả năng tài chính chung của hộ gia đình.
Người Việt đang trong quá trình xin thẻ xanh hoặc bảo lãnh thân nhân nên tham khảo ý kiến luật sư di trú trước khi quyết định tiếp tục hoặc ngưng nhận các phúc lợi công cộng, để tránh ảnh hưởng không mong muốn đến hồ sơ.