Một làn sóng đáng chú ý đang diễn ra trong giới ẩm thực Việt Nam: ngày càng nhiều đầu bếp thế hệ thứ hai trong cộng đồng Việt kiều chọn rời bỏ sự nghiệp ổn định ở nước ngoài để trở về Sài Gòn lập nghiệp. Chủ đề này vừa được mổ xẻ sâu trong tập podcast mới nhất của “The Vietnamese with Kenneth Nguyen”, khi host Kenneth Nguyễn trò chuyện cùng Helen Nhã Vân, nghiên cứu sinh tiến sĩ chuyên nghiên cứu về kinh tế chính trị và động lực giai cấp đằng sau sự bùng nổ của ngành ẩm thực cao cấp tại Việt Nam.
Theo Nhã Vân, làn sóng “hồi hương” này bắt nguồn từ chính sách Đổi Mới năm 1986, khi Việt Nam mở cửa kinh tế và tạo điều kiện cho các thế hệ Việt kiều quay trở về. Nhiều đầu bếp gốc Việt lớn lên ở phương Tây, sau khi tích lũy kinh nghiệm và kỹ năng tại các nhà hàng quốc tế, đang chọn Sài Gòn làm nơi khởi nghiệp cho những dự án ẩm thực cao cấp mang dấu ấn cá nhân.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của cuộc trò chuyện là khái niệm mà Nhã Vân gọi là “nỗi bất an của bản sao” — tâm lý phổ biến khiến nhiều đầu bếp Việt kiều ngần ngại tái hiện các món ăn truyền thống vì cảm thấy mình “chưa đủ Việt Nam” để làm điều đó một cách chính xác. Thay vào đó, họ thường gắn nhãn thực đơn của mình là “hiện đại” hay “fusion” để né tránh áp lực so sánh với bản gốc.
Cuộc thảo luận cũng đào sâu vào ảnh hưởng lâu dài của văn hóa Pháp đối với quan niệm sang trọng trong ẩm thực toàn cầu, lý giải vì sao mô hình fine-dining nhiều món kiểu phương Tây vẫn thường được xem là đỉnh cao của sự tinh tế, ngay cả trong bối cảnh Việt Nam. Bên cạnh đó, hai người còn bàn về cách các chu kỳ kinh tế — từ giai đoạn bùng nổ đến thời kỳ bất ổn — định hình tâm lý của giới trẻ Việt Nam, khi họ dao động giữa hướng đến tương lai và hoài niệm quá khứ.
Một góc nhìn mới mẻ khác trong tập podcast là xu hướng đưa nguyên liệu độc đáo từ các cộng đồng dân tộc thiểu số vùng cao — như người Hmông, người Dao — vào không gian ẩm thực đô thị hiện đại, mở ra cơ hội cho sự đa dạng văn hóa ẩm thực Việt Nam được công nhận rộng rãi hơn trên bản đồ thế giới.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ, đặc biệt là thế hệ thứ nhất và thứ hai đang dõi theo những thay đổi ở quê nhà, câu chuyện này mở ra một góc nhìn thú vị: Sài Gòn ngày nay không chỉ là nơi để về thăm, mà đang trở thành điểm đến khởi nghiệp hấp dẫn cho chính con em Việt kiều — những người mang theo kỹ năng, vốn liếng và khát vọng khẳng định bản sắc văn hóa của mình. Nhiều gia đình người Việt tại Mỹ cũng bắt đầu cân nhắc việc đưa con em về Việt Nam trải nghiệm, học nghề, hoặc thậm chí khởi nghiệp trong lĩnh vực ẩm thực.
Tập podcast đầy đủ, dài gần 50 phút, hiện có trên các nền tảng nghe podcast phổ biến bao gồm Spotify, Apple Podcasts và RedCircle.