Chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi Bộ An Ninh Nội Địa (DHS) thông báo tạm ngừng các cuộc chặn xe truy quét di dân trên toàn quốc, Tổng Thống Donald Trump hôm thứ Tư, 15 tháng 7, đã ra lệnh đảo ngược quyết định này, gọi việc chặn xe là “một trong những công cụ chống tội phạm quan trọng và hiệu quả nhất” của Cơ Quan Thực Thi Di Trú và Hải Quan (ICE).
Đây là diễn biến mới nhất trong câu chuyện mà Người Việt News chấm Net đã đưa tin trước đó, khi DHS ra lệnh tạm ngừng chặn xe sau hai vụ nổ súng chết người liên quan đến đặc vụ ICE chỉ trong vòng một tuần. Điểm khác biệt: chỉ một ngày sau, chính Tổng Thống Trump đã can thiệp và hủy bỏ lệnh tạm ngừng đó — một sự đảo chiều bất ngờ mà theo giới truyền thông Mỹ, ngay cả giới lãnh đạo ICE cũng không lường trước được.
Lệnh tạm ngừng ban đầu do Bộ Trưởng An Ninh Nội Địa Markwayne Mullin ban hành, yêu cầu đặc vụ ngừng hầu hết các vụ chặn xe, chỉ trừ trường hợp nhắm vào những người có tiền án hình sự nghiêm trọng hoặc bạo lực. Quyết định vô thời hạn này được đưa ra sau khi Johan Sebastián Durán Guerrero, 26 tuổi, người Colombia, bị đặc vụ ICE bắn chết hôm thứ Hai tại Biddeford, tiểu bang Maine. Sáu ngày trước đó, Lorenzo Salgado Araujo, 52 tuổi, cũng thiệt mạng trong một vụ truy đuổi tại Houston.
Nhưng trên mạng xã hội, Tổng Thống Trump viết: “Chúng ta KHÔNG THỂ từ bỏ một trong những công cụ chống tội phạm quan trọng và hiệu quả nhất của ICE, đó là CHẶN XE!” Ông cho rằng phe Dân Chủ cấp tiến muốn thấy biện pháp này bị loại bỏ, nhưng “điều đó sẽ không xảy ra dưới thời tôi.” Ông cũng nhắn nhủ trực tiếp các đặc vụ ICE: “Hãy thận trọng, công bằng và khôn khéo, rồi quay lại làm công việc rất quan trọng của các bạn.”
Tòa Bạch Ốc xác nhận với báo giới rằng chính Tổng Thống đã hủy bỏ lệnh tạm ngừng. Trước đó, nhiều nguồn tin trong nội bộ ICE cho biết đặc vụ trên toàn quốc đã được chỉ thị ngừng gần như mọi vụ chặn xe — một thay đổi lớn trong chiến dịch thực thi di trú. Ông Tom Homan, người phụ trách vấn đề biên giới, mô tả đây chỉ là “một khoảng tạm dừng ngắn” chứ không phải thay đổi chính sách toàn diện.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ — nhóm dân số đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về các đợt siết chặt di trú trong những tuần gần đây, từ vụ ICE bắt hơn 10.000 người trong 5 ngày đến dự luật bảo vệ người tị nạn của Dân Biểu Derek Trần — quyết định đảo ngược này đồng nghĩa với việc các cuộc chặn xe truy quét di dân trên đường phố sẽ tiếp tục, ít nhất trong thời điểm hiện tại, thay vì tạm ngừng như thông báo trước đó chỉ một ngày.
Giới quan sát cho rằng sự việc phản ánh rõ mâu thuẫn nội bộ giữa Tòa Bạch Ốc và một số quan chức DHS về mức độ quyết liệt trong chiến dịch thực thi luật di trú, giữa lúc các vụ nổ súng chết người liên quan đến ICE tiếp tục gây tranh cãi trên toàn quốc.