Cơ quan Thực Thi Di Trú và Hải Quan Hoa Kỳ (ICE) vừa ra lệnh tạm ngừng phần lớn các vụ chặn xe không khẩn cấp, sau khi hai vụ nổ súng chết người xảy ra trong chưa đầy một tuần khiến dư luận phẫn nộ và nhiều nghị sĩ lên tiếng yêu cầu thay đổi.
Vụ việc mới nhất xảy ra hôm Thứ Hai tại thành phố Biddeford, tiểu bang Maine, khi đặc vụ ICE tìm cách chặn xe của anh Joan Durán Guerrero, 26 tuổi, người Colombia. Theo Bộ An Ninh Nội Địa (DHS), chiếc xe “cố gắng bỏ chạy” và một đặc vụ đã nổ súng vì “lo ngại cho an toàn công cộng.” Tuy nhiên, DHS không đưa ra bằng chứng cụ thể, và các đặc vụ liên quan không đeo camera gắn trên người.
Trước đó một tuần, tại Houston, Texas, ông Lorenzo Salgado Araujo, 52 tuổi, cũng bị đặc vụ ICE bắn chết trên đường đi làm. DHS cáo buộc ông dùng xe van như một vũ khí, nhưng những hành khách có mặt trên xe đã phản bác lại cách kể của cơ quan này.
Cả hai nạn nhân đều không phải là mục tiêu chính trong các chiến dịch của ICE. Sau vụ nổ súng ở Maine, Thượng Nghị Sĩ Susan Collins (Cộng Hòa – Maine) cho biết bà đã trực tiếp gọi điện cho Bộ Trưởng An Ninh Nội Địa Markwayne Mullin để yêu cầu “chấm dứt mọi vụ chặn xe không khẩn cấp.” Văn phòng Thượng Nghị Sĩ Angus King xác nhận với đài NPR rằng DHS đã đồng ý thay đổi chính sách.
Ông Tom Homan, “trùm biên giới” của chính quyền Trump, khẳng định đây “không phải là thay đổi chính sách, chỉ là tạm ngừng.” Trong khi đó, Tổng Thống Trump lại lên tiếng phản đối trên mạng xã hội Truth Social sáng Thứ Tư, viết rằng nước Mỹ “không thể từ bỏ một trong những công cụ chống tội phạm hiệu quả nhất của ICE: VIỆC CHẶN XE!”
Theo chính sách sử dụng vũ lực của DHS, đặc vụ không được phép nổ súng chỉ để ngăn một người bỏ chạy, trừ khi người đó gây nguy hiểm nghiêm trọng đến tính mạng của đặc vụ hoặc người khác. Cựu luật sư trưởng của ICE tại Dallas, ông Paul Hunker, cho biết tiêu chuẩn sử dụng vũ lực “rất rõ ràng,” nhưng việc đánh giá mối đe dọa luôn dựa trên góc nhìn của đặc vụ tại hiện trường.
Đáng chú ý, không có đặc vụ nào trong hai vụ nổ súng đeo camera thân thể, dù DHS từng cam kết trang bị camera cho toàn bộ đặc vụ trên toàn quốc sau vụ bắn chết hai người tại Minneapolis hồi Tháng Giêng. Cơ quan này đổ lỗi cho đảng Dân Chủ và tình trạng chính phủ đóng cửa từng phần, đồng thời hứa sẽ hoàn tất việc trang bị camera trong 60 ngày tới.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ — nơi có hàng ngàn gia đình từng trải qua nỗi lo âu vì các vụ chặn xe và bắt giữ của ICE trong những tháng gần đây — quyết định tạm ngừng này được xem là một bước giảm nhiệt, dù nhiều tổ chức bênh vực người nhập cư cho rằng cần có điều tra độc lập và minh bạch hơn để bảo đảm an toàn cho cả cộng đồng lẫn chính các đặc vụ.