Mùa tôm mùa thu 2026 tại Louisiana đã chính thức mở cửa từ 6 giờ sáng ngày 17/8, và lần đầu tiên sau nhiều năm, ngư dân gốc Việt vùng Vịnh Mexico có thêm lý do để hy vọng: các nhà lập pháp tiểu bang đang ra tay bảo vệ họ trước làn sóng tôm nhập khẩu giá rẻ đã bóp nghẹt ngành đánh bắt suốt gần nửa thế kỷ qua.
Ủy Ban Cá và Động Vật Hoang Dã Louisiana (Louisiana Wildlife and Fisheries Commission) đã ấn định khu vực từ ranh giới Mississippi-Louisiana về phía tây đến South Pass của sông Mississippi được phép đánh bắt tôm trở lại kể từ giữa tháng 8, mở đầu cho mùa vụ được xem là quan trọng nhất trong năm đối với hàng ngàn gia đình thuyền chài gốc Việt dọc các cảng Venice, Empire, Golden Meadow hay Delacroix. Đây là cộng đồng chiếm gần hai phần ba đội tàu đánh tôm thương mại ở Đông Nam Louisiana, phần lớn là hậu duệ của các gia đình tị nạn định cư dọc bờ Vịnh từ sau năm 1975.
Điều khiến mùa tôm năm nay khác biệt là những động thái pháp lý dồn dập từ Baton Rouge. Hồi tháng 5, Hạ Viện Louisiana đã đồng thuận thông qua nghị quyết yêu cầu Bộ Nông Nghiệp Liên Bang (USDA) đứng ra thu mua tôm đánh bắt tại Louisiana theo Điều 32 của Đạo Luật Điều Chỉnh Nông Nghiệp, để đưa vào các chương trình dinh dưỡng liên bang như bữa ăn học đường, thay vì để ngư dân tự xoay xở tìm đầu ra giữa lúc giá tôm nội địa gần như giẫm chân tại chỗ suốt 40 năm qua. Đến đầu tháng 6, Nghị Viện tiểu bang tiếp tục trình Nghị Quyết Đồng Thuận Hạ Viện số 113 (HCR113), kêu gọi Quốc Hội Liên Bang cấm nhập khẩu tôm và crawfish từ nước ngoài — một yêu cầu mà giới ngư dân gốc Việt đã vận động suốt nhiều năm nhưng ít khi được lắng nghe.
Với nhiều gia đình thuyền chài, đây không chỉ là chuyện tiền bạc. Giá tôm giao tại bến ở Vịnh Mexico gần như không tăng kể từ năm 1980, trong khi chi phí dầu, lưới, nhân công và bảo trì tàu liên tục leo thang. Tôm nhập khẩu nuôi công nghiệp từ Ấn Độ, Ecuador và Indonesia tràn vào thị trường Mỹ với giá rẻ hơn nhiều so với tôm đánh bắt tự nhiên ở Vịnh, khiến không ít chủ tàu phải bán bớt ghe hoặc bỏ nghề. Trớ trêu thay, ngay tại Việt Nam, các nhà xuất khẩu tôm và cá tra cũng đang chật vật với mức thuế đối ứng 20% mà Hoa Kỳ áp dụng từ đầu tháng 8 — cho thấy ngành tôm hai bờ Thái Bình Dương đều đang bị cuốn vào những chính sách thương mại đầy biến động.
Dù vậy, không khí tại các bến cảng Louisiana những ngày qua vẫn mang chút lạc quan thận trọng. Nhiều chủ tàu gốc Việt cho biết họ đang chờ xem liệu nghị quyết của tiểu bang có thực sự chuyển thành đơn đặt hàng cụ thể từ USDA hay không, và liệu Quốc Hội Liên Bang có để tâm đến lời kêu gọi siết nhập khẩu hay chỉ dừng lại ở mức tuyên bố mang tính biểu tượng. Trong lúc chờ đợi, các gia đình vẫn tiếp tục ra khơi mỗi sáng sớm, giữ vững nghề mà cha ông họ đã mang theo từ những làng chài miền Trung, miền Nam Việt Nam hơn nửa thế kỷ trước.
Cộng đồng người Việt tại Louisiana, Texas và các vùng Vịnh khác nghĩ sao về nỗ lực bảo vệ ngành tôm nội địa lần này — liệu có đủ để cứu lấy một nghề truyền thống đang lung lay, hay chỉ là muối bỏ biển? Mời quý vị chia sẻ suy nghĩ cùng Người Việt News.