Thống Đốc California Gavin Newsom vừa chính thức khởi động một chương trình hỗ trợ tài chính mới trị giá 100 triệu đô la, nhằm giúp các gia đình từng mất nhà trong những trận cháy rừng kinh hoàng ở Los Angeles có thêm nguồn vốn để tái thiết. Chương trình mang tên Disaster Rebuilding Assistance Program (DRAP), do Cơ Quan Tài Chính Nhà Ở California (CalHFA) quản lý, được công bố ngày 17 tháng 9 vừa qua và đánh dấu bước tiếp theo trong chuỗi chính sách hỗ trợ nạn nhân thiên tai mà tiểu bang đã triển khai suốt gần hai năm qua.
DRAP không phải là khoản tiền cấp thẳng cho chủ nhà, mà là công cụ tài chính giúp giảm chi phí vay xây dựng lại nhà. Chương trình cung cấp hai hình thức hỗ trợ chính: thứ nhất là giảm lãi suất vay xây dựng (interest rate buydown), dùng ngân sách nhà nước để bù một phần lãi suất, giúp người vay trả lãi thấp hơn trong suốt thời gian xây lại nhà; thứ hai là bảo lãnh rủi ro cho khoản vay xây dựng (construction loan-loss guarantee), giúp các ngân hàng và công ty cho vay mạnh dạn giải ngân nhiều hơn cho chủ nhà mà không phải gánh toàn bộ rủi ro. Nói cách khác, đây là cách tiểu bang “chia sẻ rủi ro” với ngân hàng để chủ nhà dễ vay tiền xây lại tổ ấm hơn.
Ai đủ điều kiện? Chương trình dành cho những gia đình có căn nhà chính (primary residence) bị phá hủy hoặc không thể ở được vì thiên tai xảy ra trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 1 năm 2023 đến ngày 8 tháng 1 năm 2025 — bao gồm các nạn nhân của hai trận cháy rừng lớn Eaton và Palisades từng thiêu rụi hàng ngàn căn nhà ở khu vực Los Angeles đầu năm 2025. Điều kiện cụ thể: chủ nhà phải đang đứng tên sở hữu căn nhà, đã từng sống ở đó như nơi cư trú chính vào thời điểm xảy ra thiên tai, và có kế hoạch dọn về ở lại trong vòng 60 ngày sau khi hoàn tất xây dựng. Mức thu nhập tối đa để đủ điều kiện thay đổi tùy theo từng quận hạt, gia đình quan tâm nên kiểm tra bảng giới hạn thu nhập chính thức của CalHFA cho chương trình DRAP trước khi nộp đơn.
Về cách nộp đơn, CalHFA không cho vay trực tiếp mà làm việc thông qua mạng lưới ngân hàng và công ty cho vay xây dựng được CalHFA công nhận (participating construction lender). Chủ nhà cần liên hệ một trong những đơn vị cho vay này để được hướng dẫn cụ thể về hồ sơ, thay vì nộp đơn thẳng cho CalHFA. Hiện chương trình chưa công bố hạn chót nộp đơn cố định — ngân sách 100 triệu đô la sẽ được giải ngân theo thứ tự ai nộp hồ sơ hợp lệ trước sẽ được xét trước, vì vậy các gia đình đủ điều kiện nên chủ động tìm hiểu và nộp hồ sơ càng sớm càng tốt trước khi quỹ cạn.
DRAP ra đời chỉ vài ngày sau khi Thống Đốc Newsom ký ban hành hai dự luật AB 1842 và AB 1847, biến các biện pháp hoãn trả nợ thế chấp (mortgage forbearance) từng chỉ áp dụng tạm thời cho nạn nhân cháy rừng LA thành luật vĩnh viễn cho mọi nạn nhân thiên tai trong tương lai. Luật mới tăng gấp đôi thời gian được hoãn trả nợ thế chấp, từ 12 tháng lên 24 tháng, đồng thời buộc các công ty dịch vụ vay phải cho chủ nhà lựa chọn dời khoản tiền còn thiếu về cuối kỳ vay thay vì bắt trả gộp ngay. Chương trình DRAP cũng bổ sung cho Quỹ CalAssist Mortgage Fund — chương trình hỗ trợ tới 100.000 đô la tiền trả góp thế chấp mà không cần hoàn trả, từng được nguoivietnews.net đưa tin hồi tháng 7 — tính đến ngày 14 tháng 9, quỹ này đã giải ngân 54 triệu đô la cho 1.575 gia đình, trong đó 76% dành cho các căn nhà bị thiệt hại vì cháy Eaton.
Với cộng đồng người Việt tại California — tiểu bang có số người Mỹ gốc Việt đông nhất nước — đây là thông tin đáng chú ý dù Little Saigon ở Orange County không nằm trong vùng cháy trực tiếp. Nhiều gia đình gốc Việt sinh sống rải rác khắp Los Angeles County, kể cả khu vực Altadena và vùng phụ cận Pacific Palisades, và không ít người có thân nhân, bạn bè hoặc đối tác làm ăn từng bị ảnh hưởng bởi hai trận cháy rừng đầu năm 2025. Ngoài ra, đây cũng là ví dụ cho thấy tiểu bang đang xây dựng một hệ thống hỗ trợ tài chính ngày càng đầy đủ hơn cho bất kỳ ai gặp thiên tai trong tương lai — thông tin hữu ích để cộng đồng nắm rõ quyền lợi nếu chẳng may rơi vào hoàn cảnh tương tự.
Các gia đình quan tâm nên vào trang CalHFA.ca.gov để tìm phần Disaster Rebuilding Assistance Program (DRAP), tham khảo bảng giới hạn thu nhập theo quận hạt, và liên hệ một ngân hàng hoặc công ty cho vay xây dựng được CalHFA công nhận gần nhất để bắt đầu quy trình. Với những ai đang cần hoãn trả nợ thế chấp hoặc muốn tìm hiểu thêm về CalAssist Mortgage Fund, có thể gọi đường dây 800-501-0019 hoặc truy cập CalAssistMortgageFund.org để được hướng dẫn miễn phí.