Chỉ còn khoảng hai tuần nữa, kể từ ngày 1 tháng 10 năm 2026, hàng trăm ngàn người tị nạn và di dân hợp pháp đang sống tại Mỹ — trong đó có không ít đồng hương người Việt — sẽ chính thức mất quyền hưởng bảo hiểm y tế Medicaid và chương trình CHIP dành cho trẻ em. Đây là một trong những thay đổi âm thầm nhưng có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất đối với cộng đồng tị nạn kể từ khi Đạo Luật Ngân Sách mang tên “One Big Beautiful Bill Act” (H.R. 1) được ký thành luật hồi tháng 7 năm 2025.
Theo quy định mới, kể từ 1/10, ngân sách liên bang cho Medicaid và CHIP chỉ còn tiếp tục chi trả cho bốn nhóm di dân: thường trú nhân hợp pháp (chủ thẻ xanh, vẫn phải chờ đủ 5 năm theo luật cũ), người nhập cảnh diện Cuba và Haiti, cư dân các quốc gia thuộc Hiệp Ước Liên Kết Tự Do (Quần Đảo Marshall, Micronesia, Palau), và trẻ em cùng phụ nữ mang thai đang cư trú hợp pháp tại những tiểu bang chọn duy trì diện này. Tất cả những nhóm còn lại — bao gồm người tị nạn (refugee), người được cấp quy chế tị nạn chính trị (asylee), người vào Mỹ diện nhân đạo tạm dung (parolee) đã ở quá một năm, người có Tình Trạng Bảo Vệ Tạm Thời (TPS), nạn nhân buôn người diện visa T, và một số diện thị thực đặc biệt khác — sẽ không còn đủ điều kiện nhận Medicaid kể từ ngày này. Đáng chú ý, đến ngày 4 tháng 1 năm 2027, quy định tương tự cũng sẽ áp dụng cho Medicare, khiến nhiều người cao niên trong diện kể trên đứng trước nguy cơ mất luôn bảo hiểm y tế tuổi già.
Văn phòng Ngân Sách Quốc Hội (CBO) ước tính ít nhất 100.000 người đang hưởng Medicaid và khoảng 100.000 người hưởng Medicare sẽ bị cắt bảo hiểm ngay trong đợt đầu, và tính đến năm 2034, có thể lên tới gần 900.000 người mất bảo hiểm mua qua chợ bảo hiểm y tế ACA. Tổng cộng, hơn 1,4 triệu di dân đang cư trú hợp pháp tại Mỹ sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ loạt thay đổi này.
Đối với cộng đồng người Việt, đây là tin không thể xem nhẹ. Rất nhiều đồng hương — đặc biệt là những gia đình mới sang trong vài năm gần đây theo diện tị nạn hoặc nhân đạo, hay các cụ cao niên đến Mỹ đoàn tụ muộn — vẫn đang trong giai đoạn chờ chuyển đổi sang thẻ xanh và chưa đủ điều kiện thường trú nhân để tiếp tục được Medicaid bảo vệ. Nếu không kịp điều chỉnh tình trạng di trú trước ngày 1/10, nhiều người có thể đột ngột mất nguồn bảo hiểm y tế đang dùng để khám bệnh định kỳ, mua thuốc, hay điều trị các bệnh mãn tính.
Các tổ chức trợ giúp di trú khuyến cáo người trong diện bị ảnh hưởng nên hành động ngay: liên lạc luật sư di trú hoặc các trung tâm trợ giúp pháp lý cộng đồng để xem xét khả năng nộp đơn xin thẻ xanh hoặc nhập tịch sớm nếu đủ điều kiện; kiểm tra kỹ diện di trú hiện tại của mình và người thân; đồng thời tìm đến các phòng khám cộng đồng được tài trợ liên bang theo diện Section 330 — nơi vẫn tiếp nhận bệnh nhân bất kể tình trạng di trú. Một số tiểu bang có đông người Việt sinh sống như California, Washington, New York và Illinois hiện đang xúc tiến các chương trình bảo hiểm thay thế cấp tiểu bang để lấp khoảng trống này, nhưng tiến độ và mức độ bao phủ vẫn chưa rõ ràng. Đồng hương cần thắc mắc có thể gọi đường dây Justice in Aging theo số 1-800-725-8986, hoặc liên lạc Trung Tâm Luật Di Trú Toàn Quốc (National Immigration Law Center) để được hướng dẫn cụ thể theo từng trường hợp.
Với thời hạn chỉ còn tính bằng ngày, giới quan sát cộng đồng cho rằng đây là lúc các hội đoàn, nhà thờ, chùa chiền và trung tâm sinh hoạt người Việt tại các khu vực đông dân cư — từ Little Saigon, San Jose, Houston, đến Seattle hay Virginia — nên chủ động phổ biến thông tin sớm đến các gia đình có người cao tuổi hoặc mới định cư, để không ai bị động khi bảo hiểm bị cắt đột ngột.