Một công cụ theo dõi dữ liệu mới do tổ chức Stop AAPI Hate công bố trong tuần này đang hé lộ một thực tế mà nhiều gia đình người Việt tại Mỹ đã cảm nhận nhưng ít khi được nhắc tới trên các bản tin nhập cư chính thống: cộng đồng người Mỹ gốc Á đang gánh chịu mức tăng bắt giữ, giam giữ và trục xuất còn cao hơn mức trung bình toàn quốc, và người Việt Nam nằm trong nhóm bị ảnh hưởng nặng nhất.
Theo số liệu do Stop AAPI Hate công bố, so với chính quyền tiền nhiệm, số vụ bắt giữ người gốc Á của Cơ quan Thi hành Luật Di trú và Hải quan (ICE) đã tăng 436%, số người bị giam giữ tăng 512%, và số người bị trục xuất tăng đến 1.103% – đều cao hơn hẳn mức tăng trung bình chung (219%, 280% và 356% theo từng hạng mục). Đối với người gốc đảo Thái Bình Dương, mức tăng cũng đáng kể: bắt giữ tăng 25%, giam giữ tăng 34%, trục xuất tăng 33%.
Điều đáng chú ý với cộng đồng người Việt: theo công cụ theo dõi mới, người Việt Nam là nhóm quốc tịch đứng thứ ba trong số các vụ bắt giữ người gốc Á, chiếm 10% tổng số vụ, chỉ sau Ấn Độ (29%) và Trung Quốc (25%). Đây là lần đầu tiên có dữ liệu được phân loại rõ theo tiểu bang, quốc gia xuất xứ, tuổi và giới tính để cộng đồng có thể thấy chính xác mức độ ảnh hưởng, thay vì chỉ nghe những con số gộp chung của toàn liên bang.
Xét theo địa lý, hai tiểu bang có tỷ lệ bắt giữ người gốc Á cao nhất là California (25%) và Texas (13%), tiếp theo là New York (9%) – trùng khớp với ba trong số những nơi có đông người Việt sinh sống nhất tại Mỹ, từ Little Saigon (Orange County), San Jose, cho đến Houston và khu vực Dallas–Fort Worth. Với người gốc đảo Thái Bình Dương, Arkansas dẫn đầu với 25%, kế đến là Hawaii (16%) và Guam (14%); đáng nói, tỷ lệ ở Arkansas cao gấp ba lần so với tỷ lệ dân số không có quốc tịch gốc đảo Thái Bình Dương tại tiểu bang này, cho thấy mức độ ảnh hưởng không đồng đều giữa các nơi.
Bà Cynthia Choi, đồng giám đốc điều hành của Stop AAPI Hate, nói về mục đích của công cụ này: “Dữ liệu giúp biến những điều vô hình trở nên hữu hình.” Theo bà, cộng đồng gốc Á và đảo Thái Bình Dương từ lâu gần như vắng mặt trong các cuộc thảo luận chính về chính sách nhập cư ở Mỹ, dù đang chịu mức tăng cường thực thi luật cao hơn mặt bằng chung.
Đối với nhiều gia đình người Việt – đặc biệt là những người đến Mỹ theo diện tị nạn, bảo lãnh gia đình, hoặc đang có hồ sơ di trú chưa hoàn tất – những con số này không chỉ là thống kê khô khan. Nhiều luật sư di trú cộng đồng khuyến cáo rằng đây là thời điểm quan trọng để các gia đình rà soát lại tình trạng hồ sơ của mình, giữ liên lạc với luật sư có uy tín, và cẩn trọng trước những lời mời “làm giấy tờ nhanh” từ các dịch vụ không được cấp phép – vốn từng gây thiệt hại cho không ít gia đình người Việt trong quá khứ.
Công cụ theo dõi của Stop AAPI Hate được công bố ngay trong giai đoạn nhiều chính sách nhập cư khác đang thay đổi nhanh chóng, từ việc cắt Medicaid cho người tị nạn từ đầu tháng 10, đến các mẫu đơn I-765/I-539 mới bắt buộc từ giữa tháng 9. Cộng đồng người Việt tại California, Texas, Florida và nhiều tiểu bang khác được khuyến khích theo sát các thay đổi này để bảo vệ quyền lợi của mình và người thân.