Tìm thấy Tranh Khắc Đá Kích Thước Thật ở Ả Rập Xê-út: Bằng chứng sống động về nền văn minh cổ
Một phát hiện khảo cổ học ở miền bắc Ả Rập Xê-út đang làm thay đổi cách chúng ta hiểu về lịch sử tiền sử khu vực Trung Đông. Hàng loạt những bức khắc đá kích thước thật – mô tả các loài động vật quen thuộc như lạc đà, linh dương, dê núi, ngựa, lừa rừng, thậm chí là bò rừng aurochs đã tuyệt chủng – đã được tìm thấy trải rộng trên một vùng núi đá dài khoảng 30km, nằm phía nam sa mạc Al-Nafud. Với chiều cao lên tới gần 2m và chiều dài có thể vượt 3m, các tác phẩm này không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô mà còn bởi độ chi tiết.
Dựa vào phân tích niên đại chính xác, các chuyên gia xác định rằng tranh khắc này ra đời cách đây từ 11.400 đến 12.800 năm – sớm hơn hàng nghìn năm so với các hình thức nghệ thuật tương tự được phát hiện trong khu vực. Đây là những hình khắc đá đầu tiên tại Ả Rập Xê-út được định tuổi bằng phương pháp khoa học, mở ra những giả thuyết mới về sự định cư và hoạt động văn hóa của con người trong giai đoạn tiền sử.
Nét khắc được thực hiện bằng các công cụ đá thô sơ – chỉ là một viên đá hình nêm – nhưng cho thấy trình độ nghệ thuật vượt trội. Đặc biệt, nhiều bức được thực hiện ở các vách đá hẹp và cao, nơi người nghệ sĩ buộc phải hoàn thành tác phẩm mà không thể bước lùi để quan sát tổng thể. Điều này nhấn mạnh sự kiên trì, kỹ năng và mức độ quan trọng mà những bức khắc này có thể mang lại cho cộng đồng. Bằng chứng không thấy xuất hiện tranh đá tương tự trong thời kỳ này tại các khu vực lân cận cũng cho thấy đây là một truyền thống nghệ thuật mang tính địa phương độc đáo.
Phát hiện này cũng làm thay đổi ấn tượng từ lâu đời rằng khu vực này đã từng bị bỏ hoang trong giai đoạn từ sau đỉnh điểm Kỷ Băng hà khoảng 20.000 năm trước đến hơn 10.000 năm trước. Thật ra, những bức tranh này được tạo ra vào một thời kỳ đặc biệt – khi khí hậu vùng Trung Đông chuyển từ băng giá sang ẩm ướt, tạo điều kiện cho các hồ và đầm lầy hình thành giữa lòng sa mạc. Môi trường thuận lợi này có thể đã cho phép các nhóm người săn bắt – hái lượm sinh sống, di chuyển và để lại dấu tích sâu sắc về đời sống tinh thần của họ qua các tác phẩm nghệ thuật.
Không đơn thuần là tranh vẽ, những hình khắc này có thể mang vai trò như cột mốc lãnh thổ, dấu hiệu đánh dấu vị trí nguồn nước, hoặc điểm dừng chân trong hành trình di chuyển. Một số nhà nghiên cứu cho rằng chúng có thể liên quan đến các nghi lễ hoặc tín ngưỡng gắn với nước – yếu tố sinh tồn quan trọng trong môi trường khắc nghiệt – có thể là cầu nguyện cho mưa hoặc quyền tiếp cận nguồn tài nguyên quý giá.
Công bố trên tạp chí Nature Communications (tháng 9/2025), công trình này là kết quả hợp tác giữa Ủy ban Di sản Ả Rập Xê-út và nhiều tổ chức quốc tế trong khuôn khổ Dự án Green Arabia. Bên cạnh việc đóng góp vào bản đồ khảo cổ khu vực, phát hiện này cũng gợi mở vai trò then chốt của bán đảo Ả Rập như một hành lang di cư quan trọng giữa châu Phi và châu Á. Quan trọng hơn, nó tôn vinh khả năng sáng tạo và sức bền vượt trội của con người cổ xưa – kể cả trong những môi trường khắc nghiệt nhất.