Hơn một tháng sau vụ rò rỉ hóa chất nghiêm trọng tại nhà máy GKN Aerospace ở Garden Grove, cộng đồng người Việt tại Little Saigon vẫn chưa thể nguôi ngoai. Hàng chục ngàn người đã phải bỏ nhà tháo chạy — và bây giờ, họ muốn câu trả lời.
Vào ngày 21 tháng 5 năm 2026, một bồn chứa khoảng 7.000 gallon hóa chất methyl methacrylate (MMA) — chất dễ cháy dùng trong sản xuất nhựa và linh kiện hàng không — bắt đầu quá nhiệt tại cơ sở GKN Aerospace, ngay trong lòng khu vực Little Saigon. Van làm mát của bồn bị hỏng, khiến nhiệt độ tiếp tục tăng không kiểm soát được. Suốt 6 ngày, hơn 50.000 cư dân ở Garden Grove, Westminster, Anaheim và các thành phố lân cận buộc phải sơ tán trong lo âu và bất định.
Garden Grove là trái tim của Little Saigon — cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam. Nhiều cư dân trong khu vực là người nhập cư và người tị nạn từ sau năm 1975, những người đã xây dựng lại cuộc đời bằng mồ hôi và nước mắt trên đất Mỹ. Với họ, lần sơ tán này không chỉ là bất tiện — đó là ký ức đau đớn về những lần phải bỏ nhà ra đi không hẹn ngày trở lại.
Bà Tracy La, Giám đốc tổ chức VietRISE — một tổ chức phi lợi nhuận hỗ trợ cộng đồng người Việt và di dân tại Quận Cam — đã thẳng thắn lên tiếng: “Sự chậm trễ và việc để cho GKN hoạt động gần như không bị kiểm soát đã khiến hàng chục ngàn cư dân Garden Grove phải trả giá. Thật thất vọng khi người dân bình thường phải liên tục gánh chịu hậu quả từ việc chính quyền không dám quy trách nhiệm các tập đoàn quyền lực, giàu có.”
Điều gây phẫn nộ hơn nữa là hóa chất MMA — thứ đã khiến cả vùng phải sơ tán — lại không nằm trong danh sách kiểm soát của các chương trình ngăn ngừa tai nạn hóa học nghiêm ngặt nhất tại California lẫn liên bang. Nghĩa là nhà máy GKN không bắt buộc phải lập kế hoạch quản lý rủi ro chuyên sâu. Chính lỗ hổng pháp lý này đã biến một sự cố có thể ngăn chặn được thành một thảm họa gần kề.
Bà Lisa Fu, Giám đốc Tổ chức California Healthy Nail Salon Collaborative đại diện cho hàng nghìn thợ nail người Việt, cho biết cộng đồng không khỏi rùng mình khi nghe tên hóa chất này. Chính họ là những người đã đấu tranh suốt nhiều năm để xóa bỏ MMA khỏi các tiệm nail — và năm 2015, California đã cấm MMA trong các tiệm nail và trường làm đẹp vì những tác hại đã được chứng minh. “Họ nói trên báo rằng không có khí độc, không có rò rỉ, không có ô nhiễm. Họ bảo là an toàn. An toàn cho ai? Chúng tôi tin vào những gì người dân kể lại,” bà Fu nói.
Văn phòng Biện lý Quận Cam đã mở cuộc điều tra hình sự, yêu cầu GKN Aerospace không được tiêu hủy hay can thiệp vào bằng chứng. Thống đốc Gavin Newsom cũng tuyên bố tiểu bang đang rà soát hồ sơ an toàn của nhà máy. Thượng nghị sĩ Tom Umberg hứa hẹn sẽ đề xuất luật mới để tránh tái diễn thảm kịch tương tự.
Các tổ chức cộng đồng hiện đang kêu gọi chính quyền Garden Grove đóng cửa cơ sở GKN Aerospace và áp lệnh tạm dừng mọi dự án mở rộng sản xuất quân sự trong thành phố.
Đây không chỉ là câu chuyện của một cái bồn hóa chất hỏng van. Đây là câu chuyện về một cộng đồng đã quá quen với việc phải tự lo cho mình — và lần này, họ quyết định không im lặng nữa.
Nguồn: LAist / CalMatters