Tối thứ Năm 16 tháng 7, Tổng thống Donald Trump đã có bài diễn văn truyền hình trực tiếp từ Phòng Đông của Tòa Bạch Ốc, cáo buộc Trung Quốc “đánh cắp hoặc mua chuộc” dữ liệu của 220 triệu cử tri Mỹ tại 18 tiểu bang trong kỳ bầu cử năm 2020. Ông tuyên bố sẽ giải mật các tài liệu tình báo mà ông nói cho thấy “lỗ hổng gây sốc” trong hệ thống bầu cử Mỹ.
Tuy nhiên, các chuyên gia và báo giới cho biết tài liệu được giải mật không chứng minh được cáo buộc gian lận bầu cử, và phần lớn dữ liệu cử tri mà Trung Quốc thu thập vốn đã được công khai, thậm chí một số tiểu bang còn rao bán với giá từ 0 đến 37.000 đô la. Phát ngôn viên Đại sứ quán Trung Quốc bác bỏ hoàn toàn cáo buộc can thiệp bầu cử Mỹ.
Ông Trump cũng lặp lại thuyết âm mưu về “nhà nước ngầm” (deep state), cáo buộc các quan chức tình báo dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama và Joe Biden che giấu thông tin, đồng thời ra lệnh cho Bộ Tư pháp và FBI mở lại điều tra và truy tố những người liên quan nếu có căn cứ. Ông cũng kêu gọi thu hồi giấy phép của các đài truyền hình không phát trực tiếp bài diễn văn của ông.
Điểm đáng chú ý nhất đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ nằm ở phần cuối bài diễn văn, khi ông Trump kêu gọi Quốc Hội thông qua dự luật SAVE America Act (Đạo Luật Bảo Vệ Quyền Bầu Cử Của Người Mỹ). Dự luật này, nếu được thông qua, sẽ buộc mọi cử tri phải xuất trình thẻ căn cước có ảnh khi bỏ phiếu, và khi ghi danh bầu cử phải nộp giấy tờ chứng minh quốc tịch như giấy khai sinh hoặc hộ chiếu — những giấy tờ mà không phải công dân Mỹ nào cũng có sẵn trong tay. Dự luật cũng giới hạn mạnh việc bỏ phiếu qua thư, chỉ cho phép trong một số trường hợp hiếm như bệnh tật, khuyết tật, phục vụ quân đội hoặc đi công tác xa vào ngày bầu cử. Các viên chức bầu cử ghi danh cử tri mà thiếu giấy tờ này có thể bị truy tố hình sự, và các tiểu bang phải nộp danh sách cử tri cho Bộ An Ninh Nội Địa (DHS) để đối chiếu với cơ sở dữ liệu di trú trong vòng 30 ngày sau khi luật có hiệu lực.
Các tổ chức bảo vệ quyền công dân cảnh báo quy định này có thể vô tình tước quyền bầu cử của nhiều công dân Mỹ hợp pháp — trong đó có không ít cử tri gốc Việt lớn tuổi nhập tịch nhiều năm trước, nay không còn giữ giấy chứng nhận nhập tịch gốc hoặc gặp khó khăn khi phải chứng minh quốc tịch bằng giấy tờ thay vì chỉ dùng thẻ căn cước tiểu bang như trước đây. Dự luật từng được Hạ Viện thông qua hồi tháng 2 nhưng hiện chưa đủ 60 phiếu để vượt qua thủ tục filibuster tại Thượng Viện, và các Thượng nghị sĩ Dân Chủ đã tuyên bố sẽ không ủng hộ.
Phía Dân Chủ chỉ trích gay gắt bài diễn văn. Dân biểu Jason Crow nói ông Trump “tiếp tục nói dối, bóp méo sự thật để gieo rắc nghi ngờ và ngăn cản cử tri đi bầu năm 2026.” Lãnh đạo khối Dân Chủ Hạ Viện, ông Hakeem Jeffries, gọi bài phát biểu là “trò đánh lạc hướng” khỏi các vấn đề kinh tế trong nước.
Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 năm 2026 đang đến gần, những thay đổi về thủ tục ghi danh và xác minh quốc tịch — nếu được thông qua — sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hàng trăm ngàn cử tri gốc Việt trên khắp nước Mỹ. Cộng đồng nên theo dõi sát diễn biến của dự luật này và chuẩn bị sẵn giấy tờ chứng minh quốc tịch để tránh bị gián đoạn quyền bầu cử.