Giữa lúc dư luận cộng đồng người Việt hải ngoại dồn sự chú ý về California, Texas hay Florida, ít ai để ý rằng ngay bên bờ Vịnh Mexico, tiểu bang Louisiana đang âm thầm nuôi dưỡng một trong những cộng đồng người Việt lâu đời và kiên cường bậc nhất nước Mỹ. Tính đến nay, gần 33.000 người gốc Việt đang sinh sống tại Louisiana, phần lớn tập trung ở khu Village de l’Est thuộc New Orleans East, nơi từng đón nhận những đợt di dân đầu tiên chỉ vài tháng sau ngày 30 Tháng Tư, 1975.
Câu chuyện định cư bắt đầu từ khu chung cư Versailles Arms, nơi khoảng 1.000 gia đình tị nạn được các tổ chức Công Giáo, đứng đầu là Catholic Charities, đưa về an cư. Nhiều người chọn Louisiana vì khí hậu nóng ẩm gần giống quê nhà, lại có nét văn hóa Pháp thấp thoáng trong kiến trúc và ẩm thực, giúp việc hòa nhập bớt xa lạ hơn. Từ vài trăm gia đình ban đầu, khu Versailles dần trở thành một trong những xóm người Việt đông đúc nhất nước Mỹ, với nhà thờ Đức Mẹ Việt Nam (Mary Queen of Vietnam) — giáo xứ Việt Nam đầu tiên trên toàn quốc, thành lập năm 1983 — là trung tâm sinh hoạt tinh thần của hàng ngàn gia đình.
Điều làm nên bản sắc riêng của người Việt Louisiana chính là nghề đánh bắt hải sản. Theo nhiều thống kê ngành thủy sản, ngư dân gốc Việt hiện chiếm gần hai phần ba đội tàu đánh tôm thương mại ở đông nam Louisiana, và hơn một nửa số tàu kéo lưới (trawler) toàn tiểu bang thuộc sở hữu của người Việt. Mỗi độ Tháng Năm, cộng đồng ngư dân ở Plaquemines Parish lại tổ chức lễ “Blessing of the Fleet” — làm phép đoàn tàu — mở đầu mùa tôm bạc, một nghi thức pha trộn giữa tín ngưỡng Công Giáo và truyền thống cầu ngư của người Việt.
Không chỉ đóng góp vào kinh tế biển, người Việt còn để lại dấu ấn rõ nét trong văn hóa ẩm thực New Orleans. Ổ bánh mì kiểu Việt được người dân địa phương gọi thân mật là “Vietnamese po’boy,” còn phở thường được xem là món súp thứ hai bên cạnh gumbo trong thực đơn của nhiều nhà hàng. Tương ớt Crystal — đặc sản Louisiana — cũng trở thành gia vị quen thuộc không thể thiếu trên bàn ăn phở của nhiều gia đình gốc Việt tại đây.
Cộng đồng này cũng đã trải qua không ít thử thách. Trận bão Katrina năm 2005 nhấn chìm gần như toàn bộ khu New Orleans East, nhưng theo ghi nhận của nhiều nhà nghiên cứu, người Việt lại là một trong những nhóm dân cư hồi phục nhanh nhất, một phần nhờ mạng lưới nhà thờ và các tổ chức cộng đồng như VAYLA-NO (Vietnamese American Young Leaders Association of New Orleans) — nơi quy tụ thế hệ trẻ gốc Việt tham gia vận động chính sách và bảo vệ môi trường. Năm năm sau, thảm họa tràn dầu Deepwater Horizon lại giáng thêm một đòn nặng vào nghề cá, buộc nhiều gia đình ngư dân phải xoay xở tìm hướng đi mới, từ nuôi trồng thủy sản đến chuyển nghề.
Dù vậy, theo khảo sát năm 2018, có tới 83% người Louisiana gốc Việt vẫn nói tiếng Việt trong gia đình — một tỷ lệ giữ gìn ngôn ngữ thuộc hàng cao nhất trong cộng đồng người Việt hải ngoại, dù giới trẻ ngày càng nghiêng về tiếng Anh. Các lễ hội Tết vẫn được tổ chức rộn ràng hằng năm tại New Orleans East, với múa lân, gói bánh chưng và những phiên chợ Tết đậm màu sắc quê nhà giữa lòng nước Mỹ.
Từ một nhóm tị nạn nhỏ bé cách đây nửa thế kỷ, người Việt ở Louisiana hôm nay đã trở thành một phần không thể tách rời của bức tranh văn hóa đa sắc tộc miền Vịnh — vừa giữ được cội rễ, vừa góp phần định hình lại cả ngành thủy sản của cả một tiểu bang.