Bộ Nội An Hoa Kỳ (DHS) vừa đề xuất xóa bỏ quy định cho phép người lao động nước ngoài, trong đó có hàng trăm ngàn người cầm visa H-1B, được hưởng 60 ngày gia hạn để tìm việc làm mới sau khi bị sa thải hoặc mất việc. Đề xuất được công bố hôm 10/9, mở ra 60 ngày lấy ý kiến công chúng trước khi có thể chính thức áp dụng.
Quy định 60 ngày gia hạn được thiết lập từ thời chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama, nhằm giúp người lao động diện visa không di dân — bao gồm H-1B, L-1 và nhiều loại visa lao động khác — có thời gian tìm chủ mới bảo lãnh, chuyển đổi tình trạng cư trú, hoặc thu xếp rời khỏi nước Mỹ một cách có trật tự. Nếu đề xuất lần này được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên chính sách này bị đe dọa xóa bỏ kể từ khi ra đời.
Theo giáo sư luật Gabriel Chin của trường Luật UC Davis, rất nhiều người cầm visa H-1B đã sống ở Mỹ nhiều năm, con cái đi học, có nhà cửa và cắm rễ sâu trong cộng đồng. Ông cảnh báo nếu không còn thời gian đệm 60 ngày, người lao động và cả gia đình có thể buộc phải rời nước Mỹ gần như ngay lập tức sau khi mất việc — không kịp thu xếp bán nhà, cho con nghỉ học, hay tìm phương án khác.
Bộ Nội An cũng thừa nhận rằng nếu quy định gia hạn bị xóa, một số người lao động nước ngoài có thể bị phát Thông Báo Ra Hầu Tòa (Notice to Appear – NTA), bước đầu tiên trong tiến trình trục xuất. Giới quan sát cho rằng đây là một phần trong chính sách “Nước Mỹ Trên Hết” của Tổng thống Trump nhằm siết chặt diện lao động nhập cư, đặc biệt nhắm vào các ngành công nghệ vốn phụ thuộc nhiều vào lao động nước ngoài tay nghề cao.
Dù phần lớn các bản tin đang tập trung vào cộng đồng lao động công nghệ gốc Ấn Độ và Trung Quốc — nhóm chiếm số đông trong diện H-1B — nhưng thay đổi này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hàng ngàn kỹ sư, chuyên viên và nhà nghiên cứu gốc Việt đang làm việc tại các trung tâm công nghệ như San Jose và vùng Silicon Valley, Seattle, cũng như ngành công nghệ đang phát triển ở Houston và Austin, Texas. Với nhiều gia đình Việt, một lần mất việc bất ngờ giờ đây có thể đồng nghĩa với việc phải rời Mỹ gần như tức khắc, thay vì có hai tháng để tìm việc mới hoặc thu xếp giấy tờ.
Quy định 60 ngày còn ảnh hưởng đến thân nhân đi theo diện H-4 của người lao động H-1B. Nếu bị xóa bỏ, cả gia đình — kể cả con nhỏ đang đi học tại Mỹ — đều có thể rơi vào tình trạng phải rời đi cùng lúc, không có thời gian chuẩn bị.
Vì đề xuất hiện đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng kéo dài 60 ngày, các tổ chức di trú khuyến cáo người lao động diện visa, kể cả những ai đang làm việc ổn định, nên chủ động tìm hiểu tình trạng hồ sơ của mình, tham khảo luật sư di trú và theo dõi sát diễn biến của quy định này trước khi nó có thể chính thức có hiệu lực.