Bộ trưởng Công Thương Hàn Quốc, ông Kim Jung-kwan, đã trở về Seoul vào Chủ nhật sau chuyến công du kéo dài tại Washington, D.C., nơi ông tham gia các cuộc đàm phán quan trọng với Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick. Mục tiêu chính của chuyến đi là giải quyết các điểm nghẽn trong việc triển khai thoả thuận thương mại song phương mà hai nước đạt được vào cuối tháng 7/2025 – một thoả thuận mang tính bước ngoặt có ảnh hưởng sâu rộng đến quan hệ kinh tế giữa Hàn Quốc và Hoa Kỳ.
Trước khi thoả thuận này được công bố, Hoa Kỳ chuẩn bị áp thuế 25% theo chính sách “có đi có lại” lên hàng hóa từ Hàn Quốc. Nếu biện pháp này có hiệu lực, các doanh nghiệp Hàn – đặc biệt là trong lĩnh vực ô tô, bán dẫn và điện tử tiêu dùng – sẽ chịu tổn thất nặng nề, mất lợi thế cạnh tranh với những đối thủ đến từ EU và Nhật Bản, những nước đã sớm đạt được mức thuế ưu đãi 15% tại thị trường Mỹ. Viễn cảnh đó buộc Seoul phải gấp rút đàm phán nhằm tránh bị loại khỏi sân chơi toàn cầu.
Kết quả sau nhiều vòng thương lượng là một thoả thuận “trao đổi”: Hàn Quốc cam kết đầu tư 350 tỷ USD vào các lĩnh vực chiến lược tại Mỹ trong vòng 10 năm, bao gồm cơ sở hạ tầng, sản xuất và công nghệ cao. Đổi lại, phía Mỹ đồng ý giảm thuế nhập khẩu xuống mức 15% cho các mặt hàng chủ lực của Hàn Quốc như ô tô, chip bán dẫn và dược phẩm. Tuy đây không phải là khoản chi trả trực tiếp, nhưng gói đầu tư này lại là cam kết tài chính chưa từng có tiền lệ từ phía Hàn Quốc, tạo ra nhiều thách thức về cơ chế kiểm soát, giám sát và minh bạch tài chính giữa hai quốc gia.
Trong quá trình thảo luận tại Washington, ông Kim tập trung vào hai trọng điểm: bảo đảm thuế ưu đãi 15% được áp dụng đồng đều cho tất cả nhóm hàng xuất khẩu quan trọng, và thiết lập khung khổ thực thi rõ ràng cho cam kết đầu tư. Đối với ngành ô tô – xuất khẩu lớn nhất của Hàn Quốc sang Hoa Kỳ – đây được xem là một thắng lợi chiến lược, mang lại sự cạnh tranh công bằng với các hãng xe Nhật Bản và châu Âu. Các tập đoàn như Hyundai và Kia đứng trước nguy cơ mất thị phần nếu phải chịu thuế cao, do đó mức thuế 15% đã giúp giữ vững địa vị của họ tại thị trường Mỹ.
Tuy nhiên, các rào cản phi thuế quan vẫn là vấn đề tồn đọng. Tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định an toàn của Hàn Quốc đối với xe nhập khẩu từ Mỹ không được điều chỉnh theo hướng mang lại lợi ích lớn cho các nhà sản xuất Hoa Kỳ. Theo các điều khoản đã có trong Hiệp định Thương mại Tự do Mỹ-Hàn (KORUS FTA), hầu hết xe Mỹ nhập vào Hàn Quốc vốn đã được miễn thuế, nên thoả thuận mới thực tế không tạo ra thêm động lực đổi mới cho phía Mỹ trong lĩnh vực ô tô.
Điểm nổi bật nhất trong thoả thuận từ phía Hoa Kỳ là cam kết đầu tư 350 tỷ USD của Hàn Quốc, đồng thời mở ra một số cơ hội tiếp cận thị trường nông sản Hàn Quốc. Dù vậy, các mặt hàng nhạy cảm như gạo và thịt bò vẫn nằm trong vùng bảo hộ nghiêm ngặt. Đại diện thương mại Hoa Kỳ cam kết rằng Hàn Quốc sẽ không bị đối xử kém hơn so với bất kỳ quốc gia nào khác trong những lĩnh vực chiến lược như bán dẫn và dược phẩm – nghĩa là mức thuế 15% sẽ được quy định trần cho những sản phẩm này, ngang bằng với chính sách áp dụng với Nhật Bản và Liên minh châu Âu.
Dù khung thoả thuận đã hình thành, vẫn còn nhiều rào cản phía trước. Trước tiên là thách thức trong việc triển khai lời hứa đầu tư khổng lồ. Cả hai chính phủ sẽ phải xây dựng một hệ thống minh bạch để theo dõi tiến độ giải ngân, đánh giá hiệu quả và xử lý mọi rủi ro phát sinh nếu cam kết không được hoàn tất. Giới chức tài chính tại Washington cho thấy lo ngại rõ rệt về khả năng biến động tiền tệ và ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái do dòng vốn ngoại tệ đổ vào quy mô lớn.
Mặt khác, yếu tố chính trị nội bộ cũng khiến việc thực hiện thoả thuận thêm phần khó khăn. Tại Hàn Quốc, làn sóng chỉ trích đang gia tăng, cho rằng thoả thuận chỉ đạt được thế cân bằng về thuế với những đối thủ khác nhưng lại khiến đất nước phải gánh một gánh nặng tài chính đáng kể. Ở phía Hoa Kỳ, các nhóm lợi ích lại tỏ ra thất vọng vì thoả thuận không mang lại thêm nhiều nhượng bộ từ Seoul, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp và rào cản phi thuế.
Ngoài ra, KORUS FTA – hiệp định thương mại tự do gốc giữa hai nước – chưa được sửa đổi hay thay thế, trong khi bản thoả thuận mới lại hoạt động song song, làm dấy lên lo ngại về khung pháp lý chồng chéo và cơ chế giải quyết tranh chấp trong tương lai.
Diễn biến lần này cho thấy rõ tính chất cấp bách của Hàn Quốc trong việc bảo vệ điểm tựa kinh tế – đặc biệt là trong bối cảnh Samsung, Hyundai và LG đều ghi nhận lợi nhuận suy giảm. GDP bình quân đầu người cũng đang có nguy cơ bị tụt hậu so với Đài Loan, nên việc gìn giữ quyền tiếp cận thị trường Hoa Kỳ là điều sống còn. Dù con số 350 tỷ USD là một cái giá đắt, chính phủ Hàn Quốc dường như chấp nhận để đổi lấy sự ổn định trong thương mại.
Từ phía Hoa Kỳ, thoả thuận phản ánh rõ chiến lược thương mại mang tính “giao dịch” của chính quyền Trump, ưu tiên lợi ích kinh tế ngắn hạn – như đầu tư, tạo việc làm – thay vì cải cách thể chế lâu dài hoặc thúc đẩy các hiệp định đa phương.
Chuyến đi của Bộ trưởng Kim Jung-kwan, vì vậy, đã giúp giữ vững hướng đi của thoả thuận Mỹ-Hàn, nhưng những điều khoản chi tiết vẫn đang trong quá trình đàm phán. Việc thực hiện thành công hay thất bại sẽ phụ thuộc vào cách hai nước xoa dịu dư luận trong nước, vượt qua bài toán đầu tư và ổn định tài chính, cũng như đảm bảo các nguyên tắc minh bạch trong một môi trường địa chính trị ngày càng bất định.