Các nhà cổ sinh vật học tại Peru vừa tiết lộ bộ xương hóa thạch của một loài sinh vật biển cổ đại có hình dáng giống cá heo, được cho là đã sống cách đây từ 8 đến 12 triệu năm. Phát hiện quan trọng này được thực hiện vào tháng Bảy tại sa mạc Ocucaje, cách Lima khoảng 350 km về phía nam – một khu vực từng nằm dưới lòng biển Thái Bình Dương. Với chiều dài khoảng 3,5 mét, bộ xương mang lại những dữ liệu quý giá giúp tái hiện cuộc sống biển ở Nam Mỹ thời tiền sử.
Sa mạc Ocucaje từ lâu đã được giới nghiên cứu đánh giá là một trong những “kho báu hóa thạch” phong phú bậc nhất ở Nam Mỹ. Chính địa hình độc đáo với các dãy núi ven biển đóng vai trò như bức tường chắn, giúp khu vực này tránh khỏi tác động mạnh mẽ từ dòng hải lưu và tạo điều kiện lý tưởng cho việc bảo tồn các hóa thạch sinh vật biển qua hàng triệu năm. Nơi đây đã cung cấp nhiều mẫu hóa thạch có giá trị từ thời kỳ Miocen, bao gồm cá voi cổ, cá heo, cá mập, thậm chí là cả cá sấu biển con – phản ánh một hệ sinh thái biển vô cùng đa dạng đã từng tồn tại.
Một số mẫu hóa thạch tại Ocucaje thuộc về các loài cá voi nguyên thủy, mang các đặc điểm trung gian giữa sinh vật sống trên cạn và dưới nước. Điều này hỗ trợ các nhà khoa học trong việc khám phá quá trình tiến hóa quan trọng của động vật có vú – từ môi trường đất liền đến đại dương rộng lớn. Hộp sọ của những loài cá voi tiền sử này đôi khi có hình dáng tương tự các loài ăn thịt trên cạn như chó sói hoặc cá sấu, làm sáng tỏ mối quan hệ tiến hóa giữa các loài.
Trong số những phát hiện đáng chú ý gần đây là hóa thạch của một cá sấu con thuộc loài tương tự như cá sấu gharial, sống cách đây khoảng 10 đến 12 triệu năm. Mẫu vật dài gần 3 mét được bảo tồn gần như nguyên vẹn, bao gồm hộp sọ, hàm răng, chi và các xương sườn – cung cấp thêm dữ liệu về cấu trúc giải phẫu và vai trò của loài này trong chuỗi thức ăn dưới biển thời kỳ đó.
Một hóa thạch nổi bật khác đến từ khu vực này là “Kẻ săn mồi Ocucaje” – hộp sọ của một loài thú săn mồi biển lớn, được cho là tổ tiên xa xưa của cá voi và cá heo hiện đại. Hóa thạch này có tuổi thọ khoảng 36 triệu năm, dài khoảng 1,2 mét, với những chiếc răng sắc nhọn như dao – bằng chứng cho thấy nó là một kẻ săn mồi đáng gờm từng săn bắt cá và sinh vật biển nhỏ. Đây là thành viên của chi Basilosaurus – một loài có thể dài tới 12 mét và giữ vị trí đỉnh cao trong chuỗi sinh vật biển thời đại đó.
Với sự đa dạng và mức độ bảo tồn ấn tượng của các hóa thạch được tìm thấy, sa mạc Ocucaje đang đóng vai trò then chốt trong việc nghiên cứu sự tiến hóa và đa dạng sinh học ở khu vực ven biển Nam Mỹ. Mỗi phát hiện mới tại đây không chỉ giúp phác họa lại bức tranh sinh thái hàng triệu năm trước mà còn cung cấp những manh mối quý báu về lịch sử tiến hóa của các loài động vật có vú sống dưới nước ngày nay.