Việc ướp xác đang ngày càng trở nên phổ biến tại Nhật Bản, khi ngày càng nhiều gia đình lựa chọn phương pháp này để giữ lại hình ảnh người thân đã khuất trong trạng thái gần gũi và sống động nhất. Quá trình ướp xác bao gồm các bước như khử trùng, bảo quản thi hài và phục hồi diện mạo bằng kỹ thuật thẩm mỹ, giúp người thân có cơ hội tiễn biệt lần cuối một cách trọn vẹn và ít tiếc nuối hơn. Yoshihiro Naoshima, một thợ ướp xác 33 tuổi tại thành phố Kanazawa, là hình ảnh tiêu biểu cho nghề nghiệp này và luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tái hiện chính xác gương mặt người đã mất.
Số lượng ca ướp xác ở Nhật đã tăng mạnh, từ chỉ 191 trường hợp vào năm 1988 lên đến hơn 82.000 trường hợp trong năm 2024. Một phần lý do dẫn đến sự gia tăng này là do nhận thức cộng đồng được nâng cao sau thảm họa động đất Hanshin năm 1995 và đại dịch COVID-19, vốn đã cho thấy vai trò quan trọng của ướp xác trong việc kiểm soát lây lan của vi khuẩn và virus.
Dù nhu cầu ngày càng lớn, lực lượng thợ ướp xác tại Nhật vẫn đang thiếu hụt nghiêm trọng. Trong số 350 người được cấp chứng nhận hành nghề, chỉ có khoảng 237 người thực sự hoạt động, thấp hơn nhiều so với nhu cầu hiện thực – ước tính cần ít nhất gấp đôi lượng nhân lực hiện có. Muốn trở thành thợ ướp xác được công nhận, ứng viên phải hoàn thành chương trình đào tạo nghề kéo dài hai năm và vượt qua kỳ thi do Hiệp hội Khoa học Tang lễ Quốc tế (IFSA) tổ chức hoặc sở hữu chứng chỉ tương ứng từ nước ngoài. Trong bối cảnh tỷ lệ tử vong tại Nhật Bản đang không ngừng gia tăng – với khoảng 1,576,000 ca tử vong trong năm 2023, tăng 50% so với hai thập kỷ trước – nhu cầu về ướp xác cả về mặt cảm xúc lẫn y tế dự kiến sẽ còn tiếp tục tăng cao.
Cùng với đó, thị trường dung dịch ướp xác tại châu Á, đặc biệt là Nhật Bản, cũng đang phát triển nhanh chóng nhằm đáp ứng xu hướng này. Trên toàn cầu, thị trường dung dịch ướp xác được định giá khoảng 1,5 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến đạt 2,3 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng hàng năm là 5,2%. Khu vực châu Á – Thái Bình Dương chiếm 21,6% thị phần toàn cầu, trong đó riêng Nhật Bản chiếm đến 19,3% của khu vực. Sự mở rộng của thị trường này được thúc đẩy bởi tốc độ già hóa dân số, số lượng tang lễ ngày một nhiều và sự thay đổi trong quan niệm văn hóa, khi nhiều người đã chấp nhận ướp xác như một phần trong nghi thức tiễn đưa người thân. Dung dịch dùng trong quá trình này thường chứa formaldehyde và methanol – hai chất đóng vai trò quan trọng trong việc bảo quản thi hài và làm chậm quá trình phân hủy. Bên cạnh đó, tiêu chuẩn về vệ sinh và an toàn trong các đám tang cũng đang được chú trọng hơn bao giờ hết, càng làm tăng thêm giá trị của việc ướp xác.
Có thể thấy, ướp xác đang dần trở thành phần không thể thiếu trong tang lễ tại Nhật Bản – không chỉ giúp gia đình gìn giữ kí ức đẹp về người đã khuất mà còn đảm bảo an toàn sức khỏe trong môi trường tang lễ. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện tại vẫn là sự thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên môn. Việc mở rộng các chương trình đào tạo và cải thiện lộ trình cấp chứng nhận là điều cần thiết hơn bao giờ hết để kịp thời đáp ứng sự gia tăng đều đặn trong nhu cầu của xã hội hiện đại.