Dưới thời Tổng thống Trump, từ tháng 9 đến tháng 10 năm 2025, Mỹ đã mạnh tay đẩy chiến dịch chống ma túy lên một cấp độ mới bằng việc sử dụng sức mạnh quân sự để tấn công các tàu nghi vận chuyển trái phép ma túy tại vùng biển Caribe và Đông Thái Bình Dương. Các cuộc tấn công nằm trong nỗ lực của chính quyền nhằm ngăn chặn dòng fentanyl và cocaine – hai loại ma túy được cho là góp phần lớn vào tình trạng bạo lực và khủng hoảng y tế ở nhiều thành phố Mỹ.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth mới đây xác nhận quân đội Mỹ đã mở một cuộc tấn công ở Đông Thái Bình Dương, khiến hai người bị nghi là buôn ma túy thiệt mạng. Đây là động thái đánh dấu sự mở rộng quy mô của chiến dịch quân sự chống ma túy ra ngoài vùng Caribe – nơi mà trước đó đã ghi nhận ít nhất bảy cuộc không kích làm hàng chục người thiệt mạng và hai người bị bắt giữ.
Theo quan điểm của chính quyền Trump, những kẻ buôn ma túy – bao gồm nhóm Giải phóng Quốc gia của Colombia và băng đảng Tren de Aragua từ Venezuela – không khác gì các phần tử khủng bố; và vì vậy, hành động quân sự chống lại họ ở vùng biển quốc tế là hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, giới quan sát pháp lý và cộng đồng quốc tế đặt ra nhiều câu hỏi khi Washington chưa công bố bằng chứng rõ ràng cho thấy các tàu bị nhắm đến có liên hệ thực sự với những tổ chức tội phạm nói trên.
Căng thẳng địa chính trị gia tăng rõ rệt, đặc biệt trong quan hệ giữa Mỹ với Venezuela và Colombia. Cuộc tấn công đầu tiên, do chính ông Trump công bố ngày 2/9/2025, nhắm vào một tàu xuất phát từ Venezuela, khiến 11 người thiệt mạng. Phía Caracas bác bỏ cáo buộc, lên án hành động của Mỹ là giết người ngoài vòng pháp luật và tố cáo đây là cái cớ để lật đổ chính quyền Tổng thống Maduro.
Cùng lúc đó, Mỹ gia tăng đáng kể hoạt động quân sự trong khu vực, điều động tàu chiến và binh sĩ tới vùng Caribe từ cuối tháng 8/2025. Không dừng lại ở hành động quân sự, Bộ Tư pháp Mỹ còn gọi Tổng thống Venezuela là “trùm buôn ma túy” và treo giá 50 triệu USD cho ai cung cấp thông tin giúp bắt giữ ông này.
Trong khi đó, cuộc tấn công mở rộng sang Đông Thái Bình Dương khiến nhiều chuyên gia lo ngại khi khu vực này vốn là tuyến đường chính để vận chuyển cocaine ra thế giới. Việc quân đội Mỹ hiện diện tại đây cho thấy chính quyền Trump sẵn sàng dùng sức mạnh vượt biển để phá vỡ các đường dây buôn lậu quốc tế, thậm chí khi chưa đủ lực lượng để đe dọa trực tiếp chính quyền Maduro.
Đáp trả căng thẳng, phía Venezuela tỏ ra không khoan nhượng. Tổng thống Maduro tuyên bố nước này sở hữu hàng ngàn tên lửa phòng không mua từ Nga, đủ khả năng đối phó mọi mối đe dọa từ Mỹ. Những phát ngôn mang tính đối đầu này gia tăng lo ngại về nguy cơ leo thang xung đột trong khu vực.
Trên khía cạnh pháp lý và nhân quyền, cộng đồng quốc tế đặt ra nhiều quan ngại. Các tổ chức quyền công dân và giới luật sư quốc tế cho rằng việc Mỹ sử dụng vũ lực quân sự chống lại cá nhân không thuộc nhóm vũ trang mà chỉ hoạt động phạm pháp – như buôn lậu ma túy – là rất dễ vượt ranh giới pháp lý. Thêm vào đó, việc Mỹ không giữ người sống sót để truy tố tại tòa án của mình mà trao trả họ về quốc gia xuất xứ cũng bị nhận định là nhằm tránh các tranh cãi pháp lý liên quan đến quyền giam giữ và định nghĩa “chiến binh phi pháp”.
Chiến lược của chính quyền Trump dường như làm mờ ranh giới giữa hoạt động bảo vệ pháp luật và hành động quân sự. Trong khi Washington lập luận rằng đây là biện pháp cứng rắn cần thiết để bảo vệ người dân Mỹ khỏi hiểm họa ma túy, giới phê bình lại cảnh báo nguy cơ vi phạm luật quốc tế, làm tổn hại quan hệ ngoại giao và tạo điều kiện cho xung đột vũ trang trong khu vực.
Ngoài ra, giới phân tích cũng đặt dấu hỏi lớn về hiệu quả thực tế của việc sử dụng vũ lực để giải quyết các vấn đề phức tạp như nghiện ngập và tội phạm có tổ chức. Nhiều chuyên gia cho rằng, các cuộc tấn công kiểu này có thể mang nhiều mục đích biểu trưng – như thể hiện sức mạnh hoặc gây áp lực chính trị – hơn là nhằm triệt tận gốc vấn đề ma túy.
Cuộc không kích vừa qua ở Đông Thái Bình Dương có thể chỉ là bước tiếp theo trong một chiến dịch quân sự ngày càng quyết liệt, nhưng cũng phản ánh nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Khi chính sách chống ma túy được triển khai dưới hình thức quân sự hóa, làn ranh giữa lập pháp và quân sự, giữa phòng vệ và tấn công có thể trở nên mờ nhạt, kéo theo những hệ lụy chưa thể lường hết đối với trật tự khu vực và pháp lý quốc tế.