Một thỏa thuận thương mại giữa Hoa Kỳ và Canada, tập trung vào lĩnh vực thép, nhôm và năng lượng, đang tiến gần đến giai đoạn ký kết, với dự kiến sẽ được Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Mỹ Donald Trump ký tại hội nghị APEC diễn ra vào cuối tháng này tại Gyeongju, Hàn Quốc. Theo thông tin từ báo The Globe and Mail, thỏa thuận có thể bao gồm việc Canada chấp nhận hạn ngạch xuất khẩu thép để đổi lấy việc Mỹ giảm thuế nhập khẩu đối với mặt hàng này và một số nguyên liệu khác. Động thái này cho thấy nỗ lực làm dịu căng thẳng thương mại đã leo thang kể từ đầu năm 2025, khi Mỹ bất ngờ áp thuế 25% đối với thép, nhôm và ô tô nhập khẩu từ Canada—khiến Ottawa đáp trả bằng các biện pháp tương tự.
Ngoài thép và nhôm, đàm phán giữa hai nước còn đề cập đến hợp tác năng lượng. Dự án Keystone XL—mặc dù đã bị hủy vào năm 2021—được Thủ tướng Carney xem xét như một phần trong chiến thuật đàm phán. Tuy nhiên, ông vẫn tỏ ra thận trọng về khả năng thỏa thuận được ký kết ngay trong tháng, trong khi Nhà Trắng và Bộ Thương mại Hoa Kỳ chưa đưa ra nhận định chính thức.
Cuộc đối đầu thương mại bước vào giai đoạn căng thẳng hơn từ tháng 6 năm nay, khi chính quyền Mỹ quyết định nâng mức thuế lên 50%, đe doạ sâu sắc chuỗi cung ứng và hàng nghìn việc làm trong ngành công nghiệp thép và nhôm Canada. Phản ứng từ phía Ottawa được đưa ra nhanh chóng, với việc áp dụng hạn ngạch nhập khẩu, song song với các chính sách hỗ trợ nền công nghiệp trong nước. Dù vậy, hai bên vẫn giữ kênh đối thoại mở, và Canada thậm chí đã gỡ bỏ phần lớn các biện pháp trả đũa, ngoại trừ với ba mặt hàng nhạy cảm: thép, nhôm và ô tô.
Hội nghị thượng đỉnh APEC năm 2025 được tổ chức từ ngày 28 đến 31 tháng 10 tại Hàn Quốc trở thành nơi lý tưởng để hai bên công bố một bước tiến mới trong quan hệ thương mại. Với chủ đề tập trung vào phát triển bền vững và thịnh vượng toàn diện, hội nghị thu hút sự tham gia của các nhà lãnh đạo hàng đầu châu Á – Thái Bình Dương nhằm thúc đẩy đổi mới, liên kết khu vực và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại. Trong bối cảnh đó, thỏa thuận Mỹ – Canada nổi bật như một điểm sáng về nỗ lực khôi phục niềm tin và sự ổn định trong quan hệ thương mại song phương.
Các yếu tố cốt lõi hiện đang được đưa ra bàn thảo bao gồm:
- Thuế quan đối với thép và nhôm: Được Mỹ áp dụng từ đầu năm 2025, mức thuế này đã làm gián đoạn nghiêm trọng các chuỗi cung ứng nội khối Bắc Mỹ. Trong khuôn khổ thỏa thuận dự kiến, Canada có thể sẽ chấp nhận hạn ngạch xuất khẩu để được giảm mức thuế áp lên hàng hóa kim loại của mình – một lựa chọn mang tính đánh đổi nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực lâu dài.
- Hợp tác trong lĩnh vực năng lượng: Hai bên cũng đã bàn luận về khả năng tái khởi động hợp tác năng lượng, trong đó đường ống dẫn dầu Keystone XL có thể là một lá bài chiến lược của Canada trên bàn đàm phán — dù hiện vẫn chưa rõ liệu vấn đề này có xuất hiện trong thỏa thuận cuối cùng hay không.
- Biện pháp đối phó thương mại: Canada đã áp dụng các hạn ngạch đối với một số mặt hàng thép, đồng thời lựa chọn tăng thuế một cách có chọn lọc – vừa đủ để bảo vệ ngành trong nước, nhưng không cắt đứt hoàn toàn các kênh đối thoại và đàm phán đang được thúc đẩy.
- Diễn biến và lập trường trong đàm phán: Phát ngôn thận trọng từ phía Thủ tướng Mark Carney phản ánh nhận thức rõ ràng về mức độ phức tạp của một thỏa thuận song phương với nền kinh tế lớn nhất thế giới. Cả Ottawa và Washington đến nay vẫn giữ lập trường kín tiếng, trong lúc từng bước chuẩn bị cho khả năng ký kết chính thức tại APEC.
- Ý nghĩa của hội nghị APEC: Với vị thế là một trong những hội nghị đa phương có ảnh hưởng lớn nhất khu vực, APEC đem tới cơ hội không chỉ để thúc đẩy các sáng kiến liên kết kinh tế và thương mại bền vững, mà còn tạo không gian cho các thỏa thuận song phương có tầm ảnh hưởng khu vực như hiệp định Canada – Mỹ lần này.
Sự kiện ký kết nếu diễn ra đúng như dự đoán sẽ đánh dấu một bước ngoặt trong nỗ lực hạ nhiệt cuộc chiến thương mại đang đe dọa các ngành kinh tế trọng điểm, đồng thời gửi đi tín hiệu tích cực về cam kết tái thiết quan hệ kinh tế Bắc Mỹ trên nền tảng hợp tác và lợi ích chung.