Các đặc vụ Bộ An Ninh Nội Địa (DHS) vừa được thông báo rằng Cục Điều Tra Liên Bang (FBI) sẽ không còn điều tra các cáo buộc tấn công liên quan đến nhân viên ICE, theo tường thuật của New York Times và được nhiều báo Mỹ như NBC News, CNBC xác nhận hôm 19 tháng 7. Cấp quản lý FBI nhận được văn bản thông báo về thay đổi này hôm thứ Năm, và một số đặc vụ ICE trên toàn quốc cũng được các đồng nghiệp FBI báo lại.
Theo hướng dẫn mới, việc điều tra các cáo buộc tấn công nhắm vào nhân viên ICE nhiều khả năng sẽ do Homeland Security Investigations (HSI) — một nhánh trực thuộc chính ICE — đảm nhận, thay vì một cơ quan độc lập như FBI. Đây là điểm khiến giới quan sát lo ngại, vì DHS không có thẩm quyền điều tra các vi phạm dân quyền, nên thay đổi này có thể làm giảm khả năng các đặc vụ ICE nổ súng vào người không vũ trang bị điều tra vì vi phạm luật liên bang.
Dù mục đích ban đầu của các cuộc điều tra dạng này là xác định liệu nhân viên công lực có thực sự bị tấn công hay không, chúng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập bằng chứng — kể cả bằng chứng có thể bất lợi cho chính các đặc vụ. Khi FBI rút lui, cộng đồng di dân — trong đó có nhiều gia đình người Việt — lo ngại lớp giám sát độc lập cuối cùng đối với hành vi của ICE sẽ biến mất.
Bộ Tư Pháp và DHS đã lên tiếng phủ nhận có bất kỳ thay đổi nào trong việc giám sát, khẳng định “Bộ Tư Pháp và Bộ An Ninh Nội Địa là đối tác trong việc xử lý tội phạm và duy trì pháp quyền.” Tuy nhiên, thông tin này xuất hiện chỉ vài ngày sau khi một đặc vụ ICE bắn chết Joan Sebastián Durán Guerrero, một người giao hàng gốc Colombia 25 tuổi, ngay trước mặt vợ và con gái 3 tuổi tại Biddeford, bang Maine hôm 13 tháng 7. Đây là người thứ bảy bị đặc vụ ICE bắn chết kể từ tháng 1 năm 2025, và là vụ thứ hai chỉ trong tháng này, sau vụ ông Lorenzo Salgado Araujo bị bắn chết tại Houston hôm 7 tháng 7 — vụ việc từng được cộng đồng người Việt tại Houston theo dõi sát sao vì xảy ra ngay trong khu vực có đông người Việt sinh sống.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ — nhiều người trong độ tuổi 30-65 đang có người thân, bạn bè, hoặc khách hàng thuộc diện di trú chưa ổn định — thông tin này càng làm dấy lên lo lắng mỗi khi phải tiếp xúc với đặc vụ ICE, từ các vụ chặn xe cho đến kiểm tra giấy tờ nơi làm việc. Giới luật sư di trú khuyến cáo bà con nên giữ bình tĩnh, không bỏ chạy, quay phim nếu có thể, và ghi nhớ số hiệu phù hiệu của đặc vụ để làm bằng chứng trong trường hợp cần khiếu nại sau này.
Người Việt News sẽ tiếp tục cập nhật diễn biến vụ việc này cũng như phản ứng từ các dân biểu gốc Việt và tổ chức cộng đồng trong những ngày tới.