Trong những ngày này, hàng triệu người Mỹ gốc Á — trong đó có đông đảo cộng đồng người Việt — đang theo dõi sát sao Tòa Án Tối Cao Hoa Kỳ, khi phán quyết về quyền công dân theo nơi sinh (birthright citizenship) được dự đoán sẽ được công bố trước cuối tháng 6 năm 2026.
Phán Quyết Lịch Sử Đang Đến Gần
Theo KQED và nhiều hãng thông tấn lớn, Tòa Án Tối Cao Mỹ dự kiến sẽ ra phán quyết trong vụ kiện Trump v. Barbara — vụ án thách thức sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh. Nếu phán quyết đi ngược lại Tu chính án thứ 14, hàng trăm nghìn trẻ em sinh ra trên đất Mỹ có thể bị tước quyền công dân tự động — một điều chưa từng xảy ra trong lịch sử hiện đại của Hoa Kỳ.
Tu chính án thứ 14, được thông qua năm 1868 sau Nội chiến, quy định rõ ràng: “Tất cả những người được sinh ra hoặc nhập tịch tại Hoa Kỳ đều là công dân Mỹ.” Đây là nền tảng pháp lý đã bảo vệ quyền công dân của hàng triệu người nhập cư và con cái họ suốt hơn 150 năm qua.
Di Sản Của Người Châu Á Trong Việc Xây Dựng Nền Dân Chủ Mỹ
Ít người biết rằng, chính cộng đồng người Hoa tại San Francisco đã đặt nền móng pháp lý cho quyền công dân theo nơi sinh qua vụ kiện Wong Kim Ark năm 1898. Ông Wong Kim Ark, con trai của người nhập cư Trung Hoa, đã tranh đấu đến Tòa Án Tối Cao để khẳng định quyền công dân của mình — và thắng. Phán quyết đó đã trở thành tiền lệ bảo vệ quyền lợi cho không chỉ người Hoa mà còn hàng triệu người Việt, người Philippines, người Hàn Quốc và các cộng đồng châu Á khác đến Mỹ sau này.
Bà Cecillia Wang, luật sư bào chữa trong vụ kiện hiện tại, chia sẻ: “Khi bước vào Tòa Án Tối Cao, tôi cảm nhận được sức nặng của hy vọng và khát vọng của hàng triệu tổ tiên người Mỹ. Quyền công dân theo nơi sinh là một phần không thể tách rời của ý nghĩa nước Mỹ.”
Ý Nghĩa Với Cộng Đồng Người Việt Tại Mỹ
Đối với hàng trăm nghìn gia đình người Việt tại Mỹ, phán quyết sắp tới mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc. Nhiều thế hệ người Việt đã đến Mỹ trong hoàn cảnh tị nạn sau năm 1975, và quyền công dân tự động cho con cái sinh ra tại Mỹ đã là nền tảng giúp họ hội nhập và xây dựng cuộc sống ổn định. Nếu Tu chính án thứ 14 bị hạn chế giải thích, không chỉ tương lai của các thế hệ con em người Việt mà còn quy chế pháp lý của nhiều gia đình có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Một cuộc khảo sát mới nhất cho thấy gần 70% người Mỹ muốn giữ nguyên quyền công dân theo nơi sinh — phản ánh sự ủng hộ rộng rãi của công luận đối với giá trị cốt lõi này của nền dân chủ Mỹ.
Diễn Biến Pháp Lý Mới Nhất
Cùng thời điểm này, một thẩm phán liên bang tại San Jose vừa ra phán quyết rằng việc sĩ quan di trú bắt giữ người tại tòa án là bất hợp pháp — đây là tín hiệu tích cực cho cộng đồng nhập cư đang lo ngại về các biện pháp trục xuất mạnh tay. Những phán quyết này, cộng với vụ án về quyền công dân theo nơi sinh, đang định hình lại diện mạo pháp lý của nước Mỹ trong năm 2026.
Khi nước Mỹ chuẩn bị kỷ niệm 250 năm độc lập, câu hỏi về định nghĩa “là người Mỹ” đang được đặt ra một lần nữa — và câu trả lời của Tòa Án Tối Cao sẽ còn vang vọng mãi trong lịch sử. Cộng đồng người Việt và các cộng đồng nhập cư trên toàn nước Mỹ đang dõi theo từng diễn biến với tất cả sự hồi hộp và hy vọng.
Nguồn: KQED News, 24 tháng 6 năm 2026